پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٩١ - سوگند به خورشيد و ماه و ستارگان

پس در برابر آنها سجده بجا آوريم و نيايش كنيم همانگونه كه بسيارى از بت‌پرستان در طول تاريخ از همين رهگذر گرفتار شده‌اند.

قرآن مى‌گويد چشم باز كنيد و ديده‌اى سبب سوراخ كن داشته باشيد تا اسباب را در نورديده، و در پشت پرده اسباب، ذات مسبّب الاسباب را ببينيد و جبين بر درگاه او بر خاك بگذاريد و هرگز فريب اسباب را نخوريد و در عالم اسباب گم نشويد.

ششمين و هفتمين آيات مورد بحث به وضوح سخن از حركت خورشيد و ماه و قرارگاه‌هاى خورشيد و منزلگاه‌هاى ماه مى‌گويد؛ و در پايان اين آيات تصريح شده است كه اين اجرام آسمانى هركدام در فلك و مدار و مسير خود شناوراند وَ كُلٌّ فِى فَلَكٍ يَسْبَحُوْنَ‌ [١] اين تعبيرات نيز از شگفتيهاى قرآن مجيد از يكسو و از عجائب عالم آفرينش و علم و قدرت خداوند از سوى ديگر است.

در اينكه منظور از جمله‌ وَ الشَمْسُ تَجْرى‌ «خورشيد جريان دارد» و واژه‌ لمستقّرلها «به سوى قرارگاهش» چيست؟ در اينجا تفسيرهاى متعدّدى وجود دارد:

نخست اينكه: منظور همان حركت ظاهرى خورشيد است كه از هنگام طلوع شروع مى‌شود و قرارگاهش، غروب است كه از نظرها پنهان مى‌گردد (البته مى‌دانيم اين در واقع نتيجه حركت زمين به دور خويش است، كه چنين پديده‌اى را به نظر ما مجسّم مى‌كند.)

دوّم اينكه: منظور حركات محورى خورشيد است كه از آغاز فصل بهار روى به سمت شمال كره زمين مايل مى‌شود؛ و اين حركت تا آغاز فصل تابستان ادامه دارد و در آغاز فصل تابستان (در نيم‌كره شمالى) محاذى مدار رأس السرطان (مدار ٢٣ درجه شمالى) قرار مى‌گيرد كه آن را ميل اعظم شمالى‌

[١]. «يسبحون» از ماده‌ «سباحت» به معنى حركت سريع در آب يا هوا است. (مفردات راغب)