پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢١٤ - نظام عجيب شب و روز

روشنائى رود) و سوگند به صبح هنگامى كه چهره بگشايد» [١] (و با روشنائى خود لبخند حيات زند)

در جاى ديگر مى‌فرمايد: وَالّليْلِ اذا عَسْعَسَ وَ الصُّبْحِ اذا تَنَفَّس‌: «قسم به شب هنگامى كه پشت كند و به آخر رسد و قسم به صبح هنگامى كه تنفس كند» [٢] (و با نفس عميق‌اش روح حيات در كالبد همه موجودات بدمد.)

در جاى ديگر مى‌افزايد: وَالضُّحى‌ وَاللَّيْلِ اذا سَجَى‌. «قسم به روز هنگامى كه آفتاب برآيد، و سوگند به شب در آن هنگام كه آرام گيرد» [٣] (و آرامش ببخشد)

سوگندهاى ديگرى از اين قبيل كه همه بازگو كننده اهمّيّت زيادى است كه قرآن براى شب و روز قائل است در قرآن آمده تا انسان‌ها بيشتر در آنها بينديشند و نشانه‌هاى خدا را در جاى جاى اين دو موجود ببينند؛ زيرا سوگند هميشه دليل اهميّت و ارزش و مايه توجّه و دقت است.

در دوازدهمين و آخرين آيه مورد بحث به تعبير تازه‌اى در اين زمينه برخورد مى‌كنيم؛ مى‌فرمايد: «اين به خاطر آن است كه خداوند شب را در روز داخل مى‌كند و روز را در شب» ذلِكَ بِأَنَّ اللَّهِ يَوْلِجُ اللَّيْلَ فِى النَّهارِ وَ يُوْلجُ النَّهارَ فِى اللَّيْلِ‌

«يولج» از مادّه‌ «ايلاج» به معنى داخل كردن است؛ و چون به صيغه فعل مضارع ذكر شده،- و مى‌دانيم فعل مضارع براى استمرار است- ممكن است اشاره به زياد و كم شدن تدريجى و منظّم شب و روز در فصول مختلف سال باشد كه از يكى كم و به ديگرى اضافه مى‌شود. اين نظام تدريجى كه عامل مؤثّرى در پرورش گياهان و تكامل موجودات زنده است؛ اگر ناگهان صورت مى‌گرفت تعادل اين موجودات به هم مى‌خورد و زيان‌بار بود لذا خداوند اين‌

[١]. سوره مدثّر، آيه ٣٣.

[٢]. سوره تكوير، آيه ١٧.

[٣]. سوره ضحى، آيات ١ و ٢.