پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٦٥ - مرغ، تسبيح خوان و من خاموش!

به آنها آموخته، و هم قوانين و نظاماتى مقرّر داشته كه با استفاده از آنها، به آسانى قادر بر پرواز باشند؛ «زيرا او كسى است كه از نياز همه موجودات با خبر، و نسبت به هر چيزى بصير و بينا است.» انَّهُ بِكُلِّ شَيى‌ءٍ بَصِيْرٌ

از ذرّات اتم گرفته تا منظومه شمسى، و منظومه‌هاى بزرگ ديگر، و از گياهان و حيوانات ذرّه‌بينى گرفته، تا موجودات غول پيكر، همه و همه با تدبير او به هستى خود ادامه مى‌دهند. تدبيرى كه در هر مرحله، ما را با نشانه‌هاى تازه‌اى از علم و قدرت‌اش آشنا مى‌سازد؛ و هرگونه احتمال تصادف و پيدايش رهبرى نشده آنها را نفى مى‌كند، و قلب را مملّو از ايمان و عشق او مى‌سازد.

تعبير به‌ «صافّات» و «يَقْبِضْنَ» ممكن است اشاره به وضع پرندگان باشد كه گاه بال‌هاى خود را مى‌گسترانند، و گاه جمع مى‌كنند؛ و با اين دو كار قادر به پرواز مى‌شوند. اين احتمال نيز وجود دارد كه اشاره به دو گروه از پرندگان باشد:

پرندگانى كه غالباً بال‌هايشان گسترده، و سوار بر امواج هوا هستند، و در عين حال با سرعت به هر سو مى‌روند، گوئى نيروى مرموزى آنها را به حركت در مى‌آورد كه از ديد ما پنهان است، و پرندگانى كه در حال پرواز مرتّباً بال مى‌زنند.

البته بعضى نيز در پرواز خود، حالتى بين اين دو گروه دارند. [١]

در سومين آيه به تعبير تازه‌اى در زمينه نشانه‌هاى توحيدى زندگى پرندگان برخورد مى‌كنيم. پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم را مخاطب ساخته مى‌فرمايد: «آيا نديدى كه تمام كسانى كه در آسمان‌ها و زمينند تسبيح خدا مى‌گويند و او را از هر عيب و نقص منزه مى‌شمرند»؟! أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُسَبِّحُ لَهُ مَنْ فِى السَّمواتِ وَ اْلأَرْضِ‌ «و همچنين پرندگان در حالى كه برفراز آسمان بال‌هاى خويش را گسترده‌اند» وَ

[١]. در اينكه چرا «صافّات» به صورت اسم فاعل، و «يَقْبِضْنَ» به صورت فعل مضارع آمده است، تفسيرهايى ذكر شده كه از همه بهتر اين است كه گفته شود، به هنگام گستردگى بال‌ها وضع پرنده يكنواخت است، در حالى كه به هنگام بال زدن پيوسته اين عمل تكرار مى‌شود و تناسب با فعل مضارع دارد كه دليل بر استمرار است. در تفسير ديگرى كه در كشّاف آمده و گروهى از مفسّران نيز تبعيت كرده‌اند اين تفاوت به خاطر آن است كه اوّلى حالت اصلى پرندگان به هنگام پرواز است و دومى حالت عارضى است؛ ولى مفهوم روشنى ندارد.