پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٣٧ - شرح مفردات

وسيله آن زراعت‌هايى را مى‌رويانيم كه هم چارپايانشان از آن مى‌خورند، و هم خودشان تغذيه مى‌كنند، آيا نمى‌بينند؟!»

شرح مفردات‌

«رياح»- اين واژه ده بار در قرآن مجيد تكرار شده كه نه مرتبه آن اشاره به بادهايى است كه ابرها را به حركت در مى‌آورد و آماده نزول باران مى‌كند.

«رياح»- اصلًا جمع‌ «ريح» است كه به معنى هواى متحرّك مى‌باشد، و اصل آن‌ «روح» است، و غالباً آن را مؤنث لفظى مى‌دانند؛ و جالب اينكه در آيات مربوط به حركت ابرها و نزول باران در قرآن مجيد همواره به صورت جمع به كار رفته است. بعضى دليل‌اش را اين مى‌دانند كه بادها اگر به صورت دسته جمعى حركت كنند ابرها را در آسمان مى‌گسترانند و باران خيز و پر بركت‌اند، ولى هنگامى كه به صورت يك واحد حركت كند ممكن است عقيم و بى‌فايده، يا حتى زيانبار باشد، و لذا دعا نيز آمده است‌ «اللهم اجعله رياحاً و لا تجعلها ريحا!»: «خداوندا آن را بادهائى قرار ده نه يك باد!» [١]

راغب در مفردات مى‌گويد: در تمام مواردى كه خداوند لفظ «ريح» را به صورت مفرد (در قرآن) ذكر فرموده است حكايت از عذاب مى‌كند؛ و هرجا به صورت جمع ذكر شده حكايت از رحمت!

اين گفته راغب در مورد «رياح» به صورت جمعى صحيح است؛ ولى در مورد «ريح» به صورت مفرد عموميت ندارد. چرا كه‌ «ريح» در قرآن به صورت مفرد در مورد نعمت نيز به كار رفته است؛ مانند: حَتّى‌ اذا كُنْتُمْ فى الْفُلْكِ وَ جَرَيْنَ بِهِمْ بِرِيْحٍ طَيِّبَةٍ وَ فَرِحُوابِها: «تا زمانى كه در كشتى قرار مى‌گيريد و باد خوب و موافق آنها را (به سوى مقصد) حركت مى‌دهد، و خوشحال‌

[١]. مجمع البحرين، ماده‌ «ريح».