پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٤٥ - روح اجتماعى بشر يكى از بزرگترين مواهب الهى

مجمع‌البحرين معتقدند جمع اولى‌ «شعوب» و جمع دومى‌ «شعاب» است؛ و به هر حال به گفته لسان العرب در اصل به معنى جمع و تفريق است، و يا اصلاح و افساد است.- اين به خاطر آن است كه ريشه اصلى آن به معنى درّه كوه است كه از آن طرف كه در سمت كوه قرار دارد جمع شده و از طرفى كه به پائين مربوط است گسترش يافته و جدا مى‌شود و به گفته راغب در مفردات هر دو مفهوم در آن جمع است- به همين دليل‌ «شِعب» به قبيله‌اى مى‌گويند كه از يك طائفه بزرگ جدا شده است (هم حالت جمعى دارد و هم حالت جدائى) بعضى نيز گفته‌اند «شعوب» در مورد طوائف عجم گفته مى‌شود، و «قبائل» در مورد طوائف عرب؛ [١] و نيز به همين دليل‌ «تَشَعب» هم به معنى پراكندگى مى‌آيد و هم اجتماع، هم اصلاح و هم افساد.

«الَّفَ» از مادّه‌ «الْف» (بر وزن جِلف) به معنى اجتماع توأم با انسجام و التيام است؛ و تأليف قلوب به معنى ايجاد الفت و ارتباط و پيوند در ميان دل‌ها است- و تأليف كتاب را نيز از اين جهت به اين نام ناميده‌اند كه در ميان الفاظ و معانى و مباحث نوعى الفت و انسجام ايجاد مى‌شود- و عدد هزار را از اين جهت‌ «الْف» مى‌گويند كه به اعتقاد عرب تمام اعداد در آن جمع است؛ زيرا عدد از واحد و عشرات (ده‌ها) و مئآت (صدها) و آلاف (هزاران) تشكيل مى‌شد و بعد از آن عدد ديگرى نبود؛ بلكه همان اعداد ده هزار و صد هزار و ... تكرار مى‌شد. [٢]

تفسير و جمع‌بندى:

روح اجتماعى بشر يكى از بزرگترين مواهب الهى‌

در سوره روم به هنگام بر شمردن آيات و نشانه‌هاى الهى در هفت آيه‌ [٣]

[١]. مجمع البيان، جلد ٩، صفحه ١٣٨.

[٢]. مجمع البحرين و لسان العرب و مفردات راغب.

[٣]. اين آيات از آيه ٢٠ اين سوره شروع مى‌شود و تا آيه ٢٥ (٦ آيه پشت سر هم) ادامه دارد وهفتمين آيه، آيه ٤٦ همين سوره است.