پنجمين آيه حالتى را كه به خاطر از دست دادن گوش و چشم و عقل براى انسان پيدا مى‌شود مورد توجّه قرار داده؛ و مى‌گويد: «بگو: اگر خداوند گوش و چشم‌هاى شما را بگيرد و بر دل‌هايتان مهر نهد (به طورى كه نه سخنى را بشنويد و نه چيزى را ببينيد و نه حق و باطل و خوب و بدى را تميز دهيد) چه كسى جز خداوند مى‌تواند آنها را به شما باز گرداند؟!»: قُلْ أَرَأَيْتُمْ انْ أَخَذَ اللَّهُ سَمْعَكُمْ وَ أَبْصارَكُمْ وَ خَتَمَ عَلى‌ قُلُوْبِكُمْ مَنت الهٌ غَيْرُ اللَّهِ يِأتِيْكُمْ بِهِ‌ [١]

سپس در پايان آيه مى‌افزايد: «ببين چگونه آيات و نشانه‌هاى خويش را به صورت‌هاى مختلف براى آنها شرح مى‌دهيم سپس آنها از حق روى بر مى‌گردانند؟»: انْظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ اْلآياتِ ثُمَّ هُمْ يَصْدِفُوْنَ‌ [٢]

در حقيقت قرآن مى‌خواهد از يكسو بگويد: اين ابزار مهم شناخت از خود شما نيست، چرا كه اگر از خود شما بود هرگز گرفته نمى‌شد، در حالى كه كم نيستند كسانى كه نعمت گوش و چشم و عقل را بر اثر عوامل مختلفى از دست مى‌دهند؛ پس معلوم مى‌شود اينها از ناحيه مبدأ ديگرى است.

از سوى ديگر از آنجا كه ارزش هر چيزى در برابر ضدش روشن مى‌شود قرآن مى‌خواهد با توجّه به حالت دردناكى كه براى انسان به خاطر از دست دادن‌

[١]. جمله‌ «أَرَأَيْتُمْ» و همچنين‌ «أَرَأيتَكُمْ» و مانند آن را بسيارى از مفسّران به معنى: «اخْبِروُنى» «به من خبر دهيد» يا «هَل عَلِمْتُم»: «آيا دانستيد» معنى كرده‌اند. ولى به عقيده بعضى از محقّقان اين جمله‌ها معنى اصلى را مى‌بخشد، مثلًا جمله‌ «أرأيتم» به معنى «آيا مشاهده كرده‌ايد» است، ولى چون در اينگونه موارد مشاهده كردن براى دانستن و خبر دادن است گاه به لازم معنى تفسير شده؛ و به هر حال منظور از ذكر اين جلمه‌ها توجّه دادن و تأكيد بر دقت مخاطب است، و اگر بخواهيم آن را به لازم معنى تفسير كنيم مى‌توانيم بگوئيم مفهوم‌اش اين است. (دقت كنيد.)

[٢]. «نُصَرِّفُ» از مادّه‌ «تصريف» به معنى تغيير است؛ و در اينجا به معنى ذكر يك حقيقت به لباس‌ها و بيانات گوناگون است، و «يَصْدِفُوْنَ» از مادّه‌ «صَدَف» (بر وزن هدف) در اينجا به معنى روى گردان است.