پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٢٧ - بركات و اسرار عجيب كوهها

استفاده كند. ممكن است اهمّيّت پناهگاه‌هاى كوهستانى و غارها براى ساكنان آسوده خاطر شهرها هرگز روشن نباشد؛ ولى براى مسافران بى‌دفاع، و بيابانگردها و شبان‌ها و تمام كسانى كه در آفتاب داغ تابستان يا سرماى سخت زمستان و زير باد و باران گرفتار مى‌شوند اهمّيّت حياتى دارد، بسيار مى‌شود كه آنها را از مرگ حتمى نجات مى‌دهد؛ به خصوص اينكه اين گونه پناهگاه‌ها در زمستان‌ها غالباً گرم و در تابستان‌ها سرد است.

از اين گذشته در دوران‌هاى پيش و حتى امروز گروهى از انسان‌ها خانه‌هايى در دل كوه‌ها مى‌تراشند، خانه‌هايى بسيار محكم و كاملًا امن در برابر حوادث مختلف طبيعى. چنانكه در قرآن مجيد درباره‌ «اصحاب الحجر» (قوم ثمود) آمده است‌ وَ كانُوا يَنْحِتُوْنَ مِنَ الجِبالِ بُيُوْتاً آمِنِيْنَ‌: «آنها براى خود خانه‌هاى امن و امانى در دل كوه‌ها مى‌تراشيدند» [١]

اين يكى ديگر از منافع كوه‌ها است.

در قسمت ديگرى از اين آيات اشاره به جادّه‌هايى شده است كه خداوند آنها را به رنگ‌هاى مختلف سفيد و سرخ و گاهى كاملًا سياه آفريده است‌ وَ مِنَ الْجِبالِ جُدَدٌ بِيْضٌ وَ حُمرٌ مُختْتَلِفٌ ألْوانُها وَ غَرابِيْتُ سُوْدٌ

«جُدد» جمع‌ «جُدّه» (مانند غدد و غدّه) به معنى جاده و راه است. «بيض» جمع‌ «ابيض» به معنى سفيد، و «حمر» جمع‌ «احمر» به معنى سرخ و «غرابيب» جمع‌ «غربيب» (بر وزن كبريت) به معنى سياه پر رنگ است، و كلاغ را به همين جهت‌ «غراب» گويند و «سود» جمع‌ «اسود» به معنى سياه است و در اينجا به عنوان تأكيد بعد از كلمه‌ «غرابيب» آمده است.

جادّه‌هاى مختلف كوهستانى، با رنگ‌هاى كاملًا متفاوت، از اين نظر داراى اهميّت است كه به مسافران براى پيدا كردن مقصد خود كمك كرده، و آنها را از گمراهى نجات مى‌دهد. بعلاوه اين تفاوت رنگ‌ها نشانه تفاوت مواد تركيبى سنگ‌ها، و گاه دليل وجود معادن مختلفى است كه در دل آنها نهفته است.

[١]. سوره حجر، آيه ٨٢.