پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣١٧ - برگ درختان سبز !

آن اشاره به فراهم شدن انواع وسايل معاش و زندگى انسان‌ها و حيواناتى كه در اختيار انسان هستند و آنها كه نيستند و روزى خود را جداگانه از اين سفره گسترده پروردگار مى‌گيرند، كرده؛ و مى‌فرمايد: وَجَعَلْنا لَكُمْ فِيْها مَعايِشَ وَ مَنْ لَسْتُمْ لَهُ بِرازِقيْنَ‌

«معايشْ» جمع‌ «معيشه» معنى بسيار گسترده‌اى دارد؛ و هر چيزى را كه وسيله زندگى انسان‌ها است شامل مى‌شود؛ و جمله‌ وَ مَنْ لَسْتُمْ لَهُ بِرازِقيْنَ‌ اشاره به حيوانات و موجودات زنده‌اى است كه انسان هرگز قادر به تغذيه آنها نمى‌باشد، و خداوند براساس نظم خاصّى كه بر جهان حاكم فرموده، غذاى مناسب هريك از آنها را در اختيارشان گذارده است؛ و اگر چشم را باز كنيم و دقيقاً در طرز تغذيه انواع حيوانات از عالم گياهان و نباتات بينديشيم يك دنيا دلائل معرفة اللَّه در آن مى‌يابيم.

بعضى از ميوه‌ها استفاده مى‌كنند، و بعضى از دانه‌ها، گروهى از برگ درختان، بعضى از ساقه‌ها، بعضى از پوسته‌ها و بعضى از شيره شيرين بن گل‌ها، و بعضى فقط ريشه خوارند!

در دهمين و آخرين آيه مورد بحث باز به ويژگى ديگرى از جهان نباتات اشاره شده؛ و آن مسأله شكافته شدن دانه‌ها و هسته‌هاى گياهان در زير زمين است.

در اين آيه خداوند متعالى چنين معرفى شده است: «خداوند شكافنده دانه و هسته است»: انَّ اللَّهَ فالِقُ الْحَبِّ وَ النَّوى‌

در پايان آيه مى‌فرمايد: «اين است خداى شما، پس چگونه از حق منحرف مى‌شود»: ذلِكُمُ اللَّهِ فَأَنّى‌ تُؤفَكُوْنَ‌

«فالق» از مادّه‌ «فَلْق» (بر وزن خَلق) به گفته راغب در مفردات به معنى شكافتن چيزى و جدا ساختن قسمتى از قسمت ديگر است. [١] «حَبّ» به معنى‌

[١]. اين واژه گاهى به معنى خلقت نيز به كار مى‌رود گوئى پرده ظلمانى عدم شكافته مى‌شودو نور وجود از آن آشكار مى‌گردد. (تفسير روح المعانى، جلد ٧، صفحه ١٩٦) سپيدى صبح را نيز به همين مناسبت‌ «فَلَق» (بر وزن شفق) مى‌نامند.