پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣١٦ - برگ درختان سبز !

بنابراين به عنوان يك حكم الهى سزاوار است كه صاحبان زراعت‌ها و باغ‌ها به هنگام چيدن ميوه‌ها و درو كردن محصولات سهمى براى نيازمندان غير از زكات در نظر بيگرند؛ و اين سهم حد معيّنى در شرع ندارد، و بسته به همّت صاحبان آنها است.

بنابراين ذيل آيه سخن از يك حكم اخلاقى مى‌گويد؛ و صدر آيه مشتمل بر درس‌هاى توحيدى است.

نهمين آيه به نكته ديگرى از شگفتى‌هاى جهان گياهان و اشجار اشاره مى‌كند؛ و بعد از ذكر مسأله گسترش زمين و پيدايش كوه‌ها مى‌فرمايد: «ما در زمين از هر گياه موزون پرورش داديم»: وَ أَنْبَتْنا فِيْها مِنْ كُلِّ شَى‌ءٍ مَوْزُوْنٍ‌

«موزون» گرچه از مادّه‌ «وزن» است؛ ولى در اينجا اشاره به نظم دقيق و حساب معين و اندازه‌گيرى‌هاى متناسب و هماهنگ است كه بر تمام ذرّات گياهان حاكم است. بعلاوه‌ «وزن» چنانكه راغب در كتاب مفردات آورده در اصل به معنى شناخت اندازه هر چيزى است.

بعضى از مفسّران نيز گفته‌اند كه مراد از اين تعبير آن است كه خداوند از هر گياهى به مقدار نياز و حاجت انسان‌ها آفريده است. [١]

همچنين گفته‌اند كه مراد از «موزون» آن است كه بايد اندازه‌هاى معيّنى از آب و هوا و خاك و نور آفتاب دست به دست هم دهند تا گياهان برويند.

بعضى از مفسّران نيز احتمال داده‌اند كه تعبير به‌ «كُلِّ شَيْى‌ءٍ» معادن را نيز شامل مى‌گردد ولى با توجّه به اينكه جمله‌ «انْبَتْنا»: «رويانديم» تناسب چندانى با معادن ندارد؛ اين تفسير بعيد به نظر مى‌رسد ولى جمع ميان دو تفسير ممكن است و در بعضى از روايات نيز اشاره‌اى به معنى دوم وارد شده‌ [٢] و در تعقيب‌

[١]. فخررازى در تفسيراش اين را به عنوان نخستين احتمال، و تفسير دوم را به عنوان سومين احتمال، ذكر كرده است. (جلد ١٩، صفحه ١٧١).

[٢]. تفسير نورالثقلين، جلد ٣، صفحه ٦، در اين روايت امام عليه السلام به معادن مختلفى اشاره‌فرموده است كه خداوند در كوه‌ها ايجاد كرده كه خريد و فروش آنها با وزن است.