پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٨٤ - از كشور زنبوران عسل ديدن كنيم

ولى همانگونه كه در بالا اشاره كرديم؛ تحقيقات دانشمندان نشان مى‌دهد كه هيچيك از اين نظرات درست نيست. بلكه زنبوران عسل شيره گل‌ها را به درون حفره مخصوص بدن كه آن را چينه‌دان مى‌نامند فرستاده؛ و بعد از تغيير و تحوّل‌هايى مجدّداً از دهان بيرون مى‌آورند. [١]

تعبير به‌ «بُطُون» گواه بر اين معنى است؛ و از آن روشن‌تر تعبير به‌ «كُلى» (بخور) مى‌باشد. چرا كه عرب هرگز نگهداشتن چيزى را در دهان‌ «اكل» نمى‌گويد، و تفسير اين جمله به برداشتن و برگرفتن نيز يك تفسير مجازى است كه ضرورتى براى آن به نظر مى‌رسد.

اما اينكه منظور از الوان مختلف در اينجا چيست؟ باز تفسيرهاى متفاوتى وجود دارد: بعضى آن را به معنى همين رنگ ظاهرى دانسته‌اند كه عسل‌ها در آن متفاوت‌اند، بعضى سفيد شفّاف، بعضى زرد، بعضى سرخ، و بعضى متمايل به سياهى است. اين تفاوت ممكن است مربوط به تفاوت سن زنبوران باشد، يا منابع گل‌هايى است كه عسل را از آن مى‌مكند، و يا هر دو.

اين احتمال نيز داده شده كه منظور، تفاوت كيفيت عسل‌ها باشد؛ بعضى غليظ، و بعضى رقيق، و يا اينكه عسل‌هاى گل‌هاى متفاوت آثار و خواص متفاوتى دارد، همچنين عسل معمولى با ژله (عسل خاصّى كه براى ملكه كندو مى‌سازند) بسيارى متفاوت است، زيرا معروف است كه ژله به قدرى از نظر غذائى ارزش دارد كه طول عمر ملكه را بسيار زياد مى‌كند و اگر انسان بتواند از آن تغذيه نمايد اثر عميقى در طول عمر او دارد.

در بعضى از كشورها مزارعى از گل‌هاى يكنواخت وجود دارد كه كندوهاى مخصوص زنبور عسل را در آن نصب مى‌كنند؛ و به اين ترتيب انواع مختلف عسل كه هركدام از گل مخصوصى گرفته شده است، تهيّه مى‌كنند؛ و علاقمندان‌

[١]. پرورش زنبور عسل از محمد مشيرى، صفحه ١١٣، و كتاب نظرى به طبيعت و اسرار آن، صفحه ١٢٦.