پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٧٤ - 1- پيدايش و فايده بادها

جمع‌ «عَلَم» (بر وزن قلم) به گفته راغب در مفردات در اصل به معنى اثرى است كه از آن به وجود چيزى علم حاصل مى‌شود؛ مانند: نشانه‌هايى كه بر جادّه‌ها قرار مى‌دهند، و پرچم لشكر، و كوه را از اين جهت علم ناميده‌اند كه نشانه روشنى است كه از دور نمايان است؛ و كشتى‌هاى بزرگ از اين جهت به كوه‌ها تشبيه شده‌اند كه همچون كوه از دور نمايان هستند.

جالب اينكه قرآن به دنبال اين آيه مى‌گويد: اگر خدا اراده كند باد را ساكن مى‌سازد تا كشتى‌ها بر پشت دريا متوقف مانند» انْ يَشَأْيُسْكِنِ الرِّيْحَ فَيَظْلَلْنَ رَواكِدَ عَلى‌ ظَهْرِهِ‌

يا اگر بخواهد مى‌تواند بادها را چنان نامنظم و درهم و برهم قرار دهد كه نه تنها هيچ كشتى به مقصد نرسد؛ بلكه همه را در دريا غرق و واژگون كند. لذا در پايان آيه باز تأكيد مى‌كند كه «در اين امر نشانه‌هايى است براى صابران شكرگزار»: انَّ فِى ذلِكَ لَاياتٍ لِكُلِّ صَبّارٍ شَكُوْرٍ

آنها كه با صبر و حوصله اين آيات آفاقى را پى‌گيرى كرده؛ و بعد از درك حقيقت در مقام شكرگزارى بر مى‌آيند، و سربر آستان با عظمت حق مى‌نهند.

در پنجمين آيه نيز به همين مطلب، يعنى حركت كشتى‌ها در درياها به عنوان يكى از نعمت‌هاى بزرگ خدا اشاره كرد؛ با اين تفاوت كه مى‌گويد: هدف از اعطاى اين نعمت اين بوده است كه خداوند بعضى از آياتش را به شما نشان دهد لِيُرِيَكُمْ مِنْ آياتِهِ‌

به همين جهت در ششمين آيه كه بحث از هفت نشانه از نشانه‌هاى حق به ميان مى‌آورد؛ سومين نشانه را كشتى‌هاى ذكر مى‌كند كه در درياها به سود انسان‌ها به حركت در مى‌آيند: وَالْفُلْكِ الَّتى تَجْرى فِى الْبَحْرِ بِما يَنْفَعُ النّانسَ‌

در پايان آين آيه تأكيد مى‌كند كه در اين امور نشانه‌هايى از ذات پاك خدا و يگانگى او است براى مردمى كه تعقّل مى‌كنند» لَاياتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ‌