پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٨٩ - سوگند به خورشيد و ماه و ستارگان

همين‌جا سرچشمه گرفته است.

مجموع اين جهات سبب شده كه قرآن در پايان آيه مورد بحث مى‌فرمايد:

«خداوند اين آيات و نشانه‌هاى خود را براى آنها كه عالمند شرح مى‌دهد» يُفَصِّلُ اْلآياتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُوْنَ‌

در آيه سوّم و چهارم، سخن از تسخير خورشيد و ماه، براى انسان‌ها است‌ وَ سَخَّرَلَكُمْ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ

منتها در يك آيه، از حركت اين دو تعبير به‌ دائِبَيْنِ‌ (حركتى طبق عادت و سنّت ثابت دارند) [١] و در آيه ديگر، تعبير به‌ كُلٌ يَجْرِىْ لِاجلٍ مُسَمّىً‌ «هريك از اين دو تا سرآمد معينى به حركت خود ادامه مى‌دهد» آمده است.

اين جمله، اشاره به مطلبى است كه امروز ثابت شده كه حركت خورشيد و ماه در دراز مدّت، پايان مى‌گيرد؛ و نظام منظومه شمسى، پس از ميليون‌ها سال، دگرگون مى‌شود، و اين خود يكى از معجزات علمى قرآن مجيد است.

البته منظور از حركت خورشيد در واقع حركت زمين به دور خورشيد است؛ زيرا در ظاهر چنين به نظر مى‌رسد كه خورشيد حركت مى‌كند، هرچند در واقع، حركت زمين است كه اين احساس را براى انسان به وجود مى‌آورد، و خورشيد نيز همراه منظومه شمسى داراى حركت مستمرى در درون كهكشان مى‌باشد كه بعداً به آن اشاره مى‌شود.

منظور از تسخير خورشيد و ماه و ساير موجوداتى كه قرآن، آنها را مسخّر انسان شمرده، اين است كه: آنها در مسير منافع انسان و خدمت به او، حركت مى‌كنند. نور خورشيد و ماه، چنانكه گفتيم، نقش مهمّى در زندگى انسان‌ها و تمامى موجودات زنده دارد، مخصوصاً بدون نور خورشيد يك لحظه زندگى كردن در روى زمين ممكن نيست. حتى در تاريكى شب ما از باقيمانده گرما و

[١]. «دائبين» از مادّه‌ «دئوب» به معنى ادامه كار طبق يك عادت و سنّت مستمرّ است؛ و تعبيرى‌براى حركت منظم و حساب شده خورشيد و ماه، از اين تعبير بهتر تصوّر نمى‌شود.