پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٠٢ - برگ درختان سبز !

قلبش بخشيد» (اشاره به شير مادر يا محبت مادر است) و در روايات به فرزند «ثمره فؤاد» (ميوه قلب) نيز اطلاق شده است.

تفسير و جمع‌بندى:

برگ درختان سبز ...!

در نخستين آيه اشاره به مشركان يا منكران خداوند كرده؛ مى‌گويد: «آيا آنها به زمين نگاه نكردند كه چه اندازه از انواع گياهان با ارزش در آن رويانديم؟!» اوَلَمْ يَرَوا الى‌ اْلأَرْضِ كَمْ أَنْبَتْنا فِيْها مِنْ كُلِّ زَوْجٍ كَرِيْمٍ‌

سپس با صراحت مى‌گويد: «در اين موضوع نشانه روشنى بر وجود خداوند است ولى اكثر آنها هرگز ايمان نياورده‌اند»: انَّ فِى ذلِكَ لَايةً وَ ما كانَ اكْثَرُهم مؤمِنِينَ‌

آرى اگر آنها در اين همه گياهان رنگارنگ، گل‌ها، ميوه‌ها، اشجار و درختان، سبزه‌ها و سنبل‌ها، و انواع زراعت‌ها، دقت كنند؛ نشانه‌هاى او را به روشنى در اينها مى‌بينند. آنها نمى‌خواهند ايمان بياورند و چهره ذات مقدّس او را با چشم دل ببينند؛ وگرنه جمال او بر كسى پنهان نيست. آرى آنها نه گوش شنوائى براى شنيدن آيات تشريعى الهى دارند، و نه چشم بينائى براى تماشاى آيات تكوينى او.

در اينكه منظور از «زوج» در اينجا چيست؟ بسيارى از مفسّران آن را به معنى نوع و صنف تفسير كرده‌اند؛ و اشاره به تنوّع فوق‌العاده گياهان و نباتات مى‌دانند كه به راستى تعداد آن بى‌شمار و افزون از حد و حساب است؛ و هر كدام آيتى از آيات حق محسوب مى‌شود.

در حالى كه بعضى ديگر احتمال داده‌اند كه اشاره به مسأله زوجيت (نر و مادّه) در عالم گياهان مى‌باشد؛ و اين حقيقتى است كه براى نخستين بار به صورت گسترده به وسيله گياه‌شناس معروف سوئدى لينه در اواسط قرن‌