زنبور مجبور مى‌شود، فاصله‌هاى طولانى را بپيمايد، و در بازگشت هرگز گرفتار سرگردانى نمى‌شود، دقيقاً به سوى كندو مى‌آيد، و حتّى از ميان ده‌ها كندوى مشابه، كندوى خود را به راحتى پيدا مى‌كند.

بعضى نيز گفته‌اند: «سُبُل» در اينجا معنى مجازى دارد و اشاره به روش‌هاى دقيقى است كه زنبوران براى تهيّه عسل از شيره گل‌ها به كار مى‌برند. آنها شيره گل‌ها را به طرز خاصّى مى‌مكند و پس از مكيدن به چينه دان خود مى‌فرستند؛ و در آنجا كه حكم يك لابراتوار مواد شيميائى دارد؛ با تغيير و تحوّل‌هايى، تبديل به عسل شده، و زنبور آن را از چينه دان باز مى‌گرداند.

آرى او روش‌هاى لازم را براى اين كار، با الهام از يك فرمان الهى به خوبى مى‌داند و دقيقاً اين راه را مى‌پيمايد.

از آنجا كه تضادى ميان اين تفاسير سه گانه نيست؛ و ظاهر آيه عام است، مى‌توان گفت: همه اين مفاهيم را شامل مى‌شود، و زنبوران با استفاده از شعور خداداد، يا الهام غريزى، اين طرق پر پيچ و خم را به راحتى پيموده، و اين روش‌ها را با مهارت و تسلّط كامل به كار مى‌گيرند.

در مرحله بعد به اوصاف عسل و فوائد و بركات آن اشاره كرده؛ مى‌فرمايد:

«از شكم آنها نوشيدنى خاصّى بيرون مى‌آيد كه رنگ‌هاى مختلف دارد»:

يَخْرُجُ مِنْ بُطُوْنِها شَرابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوانُهُ‌

تعبير به‌ «بُطُوْنِ» (جمع‌ «بطن» به معنى شكم) را بعضى بر معنى مجازى حمل كرده‌اند؛ و گفته‌اند: به معنى‌ «افواه» (دهان‌ها) است؛ و گفته‌اند عسل كه همان شيره گل‌ها است در دهان زنبور ذخيره شده و به كندو منتقل مى‌شود. [١]

در حالى كه بعضى گمان مى‌كنند: عسل مدفوع زنبوران عسل است! [٢]

بعضى نيز آن را از مسائل اسرارآميزى مى‌دانند كه هنوز براى بشر كشف نشده. [٣]

[١]. مجمع‌البيان، جلد ٦، صفحه ٣٧٢.

[٢]. تفسير قرطبى، جلد ٦، صفحه ٣٧٥.

[٣]. در همان تفسير قرطبى، داستانى از ارسطو نقل مى‌كند كه كندوئى از شيشه درست كرده بود كه چگونگى ساختن عسل را ببيند. ولى زنبور به هنگامى كه مى‌خواست دست به كار شود شيشه را تار كرد تا راز او فاش نشود. (همان مدرك).