پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٩٧ - سوگند به خورشيد و ماه و ستارگان

مى‌كنند، و جمعى از آنها شب و روز بدون وقفه به پرواز خود ادامه مى‌دهند، مسير دقيق خود را روزها از آفتاب، و شب‌ها از ستارگان آسمان پيدا مى‌كنند؛ به همين دليل اگر هوا كاملًا ابرى باشد موقّتاً توقّف مى‌كنند تا آسمان باز و ستارگان پيدا شوند! و عجب اينكه فصول سال را نيز مى‌توان از روى ستارگان تشخيص داد.

به هر حال اين آيه همه انسان‌هاى انديشمند را متوجّه اين نكته مى‌كند كه حركت ستارگان در آسمان و قرارگاه آنها در اين صحنه عظيم از نظم و حساب مخصوصى برخوردار است؛ وگرنه هيچ‌كس به وسيله آنها نمى‌توانست راه خود را در ظلمت شب پيدا كند.

اين نظام نشان مى‌دهد كه خالق مدبّر آگاهى براى آن برنامه ريزى كرده، و به اين ترتيب نظام حاكم بر ستارگان آسمان ما را از ظلمت شرك و كفر نيز رهائى مى‌بخشد!

با پيشرفت علم و دانش فلكى، دانشمندان موفّق شده‌اند سرعت سير بسيارى از كواكب آسمان، و حجم و فاصله و ساير خصوصيات آنها را اندازه‌گيرى كنند؛ و از اين طريق به حقايق تازه‌اى از اين نظام بزرگ راه يابند.

درست است كه امروز ابزار و وسائل دقيقى اختراع شده كه انسان به كمك آنها مى‌تواند راه خود را در ديا و صحرا پيدا كند؛ ولى نبايد فراموش كنيم كه همه مسافران دريا و صحرا از اين وسائل مختلف علمى برخوردار نيستند.

بعلاوه گاهى در اين ابزار و آلات دقيق اختلالاتى رخ مى‌دهد كه مايه گمراهى است، و اگر انسان از مواقع و مواضع نجوم و ستارگان آگاه باشد مى‌تواند حتى خطاهاى اين ابزار را به وسيله آن اصطلاح كند.

در بعضى از روايات اهل بيت عليهم السلام تفسير ديگرى براى آيه فوق ذكر شده كه مى‌تواند جزء بطون و معانى ثانويه آيه محسوب شود؛ و آن اينكه منظور از «نجوم» همان رهبران الهى و پيشوايان معصوم‌اند كه مردم به وسيله آنها در بيابان‌هاى تاريك حيات از گمراهى نجات مى‌يابند. چنانكه در تفسير على بن‌