پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤١٤ - در عالم حيوانات چه خبر است؟
مىگويد: «آيا آنها نديدند كه ما از آنچه با قدرت خود ايجاد كردهايم چهارپايانى براى آنها آفريديم كه مالك آن هستند؟!» أوَلَمْ يَرَوْا أَنّا خَلَقْنا لَهُمْ مِمّا عَمِلَتْ أَيْدِيْنا أَنْعاماً فَهُمْ لَها مالِكُوْنَ
تعبير به «لَهُمْ» «براى آنها» مفهوم بسيار وسيعى دارد كه منافع گوناگونى را كه در تمام اجزاى اين چهار پايان است شامل مىشود. آرى لطف او ايجاب كرده كه «خالق» او باشد و «مالك» ديگران!
سپس به نكته تازهاى در مورد چهارپايان اشاره كرده؛ مىافزايد: «ما آنها را براى ايشان رام و مطيع ساختيم به طورى كه مركب آنها از آن است، و تغذيه آنها نيز از آن،- و منافع ديگر، و نوشيدنىهايى نيز در آنها دارند»: وَذَلَّلْناها لَهُمْ فَمِنْها رَكُوْبُهُمْ و مِنْها يَأْكُلُونَ- وَ لَهُمْ فِيْها مَنافِعُ وَ مَشارِبُ
در پايان مىفرمايد: آيا با اين همه نعمتهايى كه خدا به انسانها داده شكر او را بجا نمىآورند؟ و به سراغ معرفت ذات پاك او نمىروند؟ أَفَلا يَشْكُرُوْنَ
تعبير مِمّا عَمِلَتْ أَيْدِيْنا ممكن است اشاره به پيچيدگى مسأله حيات و زندگى باشد كه هنوز معمّاى آن براى بشر كشف نشده و اين تنها از قدرت بى پايان او سرچشمه مىگيرد.
تعبير به «مَشارِبْ» (نوشيدنىها) بعد از ذكر «مَنافِع» از قبيل ذكر خاص بعد از عام است كه به خاطر اهميّتاش روى آن تكيه شده.
ضمناً «مَشارِبْ» جمع «مشرب» به معنى نوشيدنى است- زيرا مصدر ميمى است كه به معنى اسم مفعول آمده- و ممكن است اشاره به انواع مختلف شيرهاى چهارپايان باشد كه هر كدام آثار و خواصّى ويژه خود دارد، و يا اشاره به فرآوردههاى مختلفى است كه از شير به دست مىآيد، و چون ريشه همه آنها شير است واژه «مشارب» بر آنها اطلاق شده است؛ و مىدانيم كه امروز قسمت مهمّى از غذاى انسانها را شير و فرآوردههاى آن تشكيل مىدهد. [١]
[١]. بعضى از مفسّران «مشارب» را اشاره به ظروف مختلفى مىدانند كه از پوست حيوانات ساخته مىشود؛ مانند انواع مشكها و ظرفهاى ديگر. ولى اين تفسير بسيار بعيد به نظر مىرسد چرا كه اين موضوع اهميّت فوقالعادهاى ندارد كه بعد از ذكر منافع روى آن تكيه شود.