پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٢٣ - ٣- هوش حيوانات

دانشمندان معتقدند، بسيارى از حيوانات براى خود زبانى دارند، و به وسيله آن با يكديگر تفاهم مى‌كنند. مورچه‌ها با تماس بدنى، يا برخورد شاخك‌هاى خود با هم صحبت مى‌كنند، و پيام مبادله مى‌نمايند، و بعضى از آنها به هنگام خطر با كوبيدن پاهايشان به كف لانه (مانند تلگرام) پيام‌هاى رمز، مخابره مى‌كنند.

بيشتر جانوران علاوه بر زبان خصوصى، داراى يك زبان همگانى هستند كه به كمك آن، زبان يكديگر را مى‌فهمند؛ و به كمك همين زبان است كه كلاغ‌ها هنگام احساس خطر، با صداى مخصوصى به حيوانات ديگر هشدار مى‌دهند تا هرچه زودتر از منطقه خطر بگريزند، اين حيوانات در واقع جاسوسان جنگل‌اند!

زيست‌شناسان در مطالعات خود به اين نتيجه رسيده‌اند كه حشرات بعد از انسان‌ها، از سيستم ارتباطى تكامل يافته‌اى برخوردارند؛ به ويژه مكالمه و سيستم مخابراتى زنبورها، عجيب‌ترين و كم نظيرترين آنها است. [١]

يك جانور شناس سوئدى در دانشگاه لاند، سخنرانى جالب توجهى درباره زبان زنبوران عسل كرده است و نتيجه اين تحقيق و تجربه، زبانى است كه جانور شناس به يارى دستگاه‌هاى خود، و به وسيله مقايسه، به آسانى مى‌تواند به معنى آن پى ببرد. [٢]

شگفتى‌هاى جهان حيوانات بيش از آن است كه بتوان حقّ آن را در يك كتاب و ده كتاب ادا كرد، چه بهتر كه به همين قناعت كنيم و اين دفتر را همين جا ببنديم و با نهايت خضوع و تواضع به پيشگاه خداوند عرضه داريم: «سُبْحانَكَ اللَّهُمَّ وَ بِحَمْدِكَ لا تُحْصى‌ عَجائِبُ خِلْقَتِكَ وَ انَّكَ عَلى‌ كُلِّ شَيى‌ءٍ قَدِيْرٌ.»

[١]. مجله شكار و طبيعت، شماره ٧٢.

[٢]. پرورش زنبور عسل، صفحه ٦٠.