پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٦٢ - شرح مفردات

و قدرت خدا) براى كسانى كه ايمان مى‌آورند.»

٢- «آيا پرندگانى را كه لابه‌لاى سرشان، گاه بال‌هاى خود را گسترده و گاه جمع مى‌كنند، نگاه نكردند؟ جز خداوند رحمان كسى آنها را بر فراز آسمان نگه نمى‌دارد، چرا كه او به هر چيز بينا است.»

٣- «آيا نديدى كه براى خدا تسبيح مى‌كنند تمام آنان كه در آسمان‌ها و زمين‌اند و همچنين پرندگان به هنگامى كه بر فراز آسمان بال گسترده‌اند، هريك از آنها نماز و تسبيح خود را مى‌داند! و خداوند به آنچه انجام مى‌دهند عالم است.»

٤- «هيچ جنبنده‌اى در زمين، و هيچ پرنده‌اى كه با دو بال خود پرواز مى‌كند نيست، مگر اينكه امت‌هايى همانند شما هستند، ما هيچ چيز را در اين كتاب فرو گذار نكرديم، سپس همگى به سوى پروردگارشان محشور مى‌گردند.»

شرح مفردات:

«طَيْر» جمع‌ «طائر» به هر حيوانى گفته مى‌شود كه بال و پر دارد، و در هوا حركت مى‌كند؛ و مصدر آن، «طيران» است‌ [١] و «تَطَيّر» به فال‌هاى بدى گفته مى‌شد كه در عصر جاهليت از حركت پرندگان نتيجه مى‌گرفتند؛ ولى بعداً به هرگونه تفاّل و فال بد اطلاق شده است.

واژه‌ «تَطايُرْ» نيز به معنى با سرعت حركت كردن آمده است. [٢]

«صافّاتْ» از مادّه‌ «صَفّ» به معنى قرار دادن اشيائى در يك خط مساوى است، مانند انسان‌ها يا درختانى كه در يك خط قرار مى‌گيرند. هنگامى كه اين واژه وصف يا حال براى‌ «طير» است و گفته مى‌شود: «وَ الطَّيْرُ صافّاتٍ» اشاره به‌

[١]. گاه مصدر اين فعل را «طَيْر» نيز گفته‌اند، و «طُيُور» جمع است (جمع طَيْر) و بعضى‌ «طيور» را جمع‌ «طائر» ذكر كرده‌اند.

[٢]. مفردات راغب، لسان العرب، كتاب العين، و مجمع البحرين.