پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٥٢ - روح اجتماعى بشر يكى از بزرگترين مواهب الهى

اسلام صلى الله عليه و آله و سلم را تأليف قلوب (پيوند دل‌ها) مى‌شمرد؛ مى‌فرمايد: «خدا كسى است كه تو را با يارى خود و مؤمنان تأبيد كرد، و در ميان دل‌هاى آنها الفت ايجاد نمود»: هُوَ الَّذِىْ ايَّدَكَ بِنَصْرِه وَ بِالْمُؤْمِنِيْنَ- وَ الَّفَ بَيْنَ قُلُوبِهِمْ‌

اين تعبير به خوبى نشان مى‌دهد كه براى پيروزى بر مشكلات اجتماعى تأليف دل‌ها لازم است؛ و خداوند اين آمادگى را در بشر آفريده است كه اگر اين استعداد و آمادگى نبود، تأليفى در ميان دل‌ها حاصل نمى‌شد؛ و اگر حاصل نمى‌شد، زندگى اجتماعى بشر مختل مى‌گشت.

سپس به نكته لطيفى اشاره مى‌كند كه اين تأليف قلوب از طرق مادّى امكان‌پذير نيست؛ بلكه تنها از طريق ايمان و معنويت و ارزش‌هاى والاى انسانى، امكان‌پذير است. مى‌فرمايد: «اگر تمام آنچه را روى زمين قرار دارد، در اين راه انفاق مى‌كرد، هرگز نمى‌توانستى در ميان دل‌هاى آنها الفت ايجاد كنى، اين خدا بود كه در ميان آنها به وسيله ايمان ايجاد الفت كرد»: لَوْ أَنْفَقْتَ ما فى اْلأَرْضِ جَمِيْعاً ما أَلَّفْتَ بَيْنَ قُلُوْبِهْمِ وَلكِنَّ اللَّهَ أَلَّفَ بَيْنَهُمْ‌

«چرا كه او قدرتمند و حكيم است»: انَّهُ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ‌

درست است كه اين آيه، در مورد ياران پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم نازل شده؛ ولى روشن است كه مفهوم آن عام است و همه اهل ايمان را شامل مى‌شود؛ همانگونه كه در تفسيرالميزان نيز به اين معنى اشاره شده است. [١]

اصولًا مسائل مادّى به خاطر محدوديتى كه دارند؛ هميشه منشأ تنازع و كشمكش هستند، و اگر فرضاً روزى عالم وحدت شوند، وحدتى ناپايدار خواهد بود. وحدت پايدار تنها در سايه ايمان و تقوى و ارزش‌هاى معنوى حاصل مى‌شود.

نظير همين معنى با تعبيرات ديگرى در آيه ٢٩ سوره فتح آمده است كه درباره ياران پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم در سوره فتح مى‌گويد: اشِدّاءُ عَلَى الكُفّارِ رُحَماءُ بَيْنَهُمْ‌: «آنها در برابر دشمنان خشن و نيورمند، و در ميان خودشان رحيم و

[١]. الميزان، جلد ٩، صفحه ١٢٠.