پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١١٣ - شرح مفردات

و قدرت خدا) براى كسانى كه تفكر مى‌كنند.»

شرح مفردات‌

«رُوْح» در اصل به معنى نفس كشيدن و دميدن است؛ و بعضى از ارباب لغت معتقدند كه‌ «روح» در اصل از «ريح» مشتق شده كه به معنى باد و نسيم هوا است؛ و از آنجا كه روح انسان يعنى همان گوهر مستقل و مجردى كه سرچشمه حيات و تفكّر و انديشه است، جوهر لطيفى است كه از نظر تحرّك و حيات‌بخش بودن همچون نَفَس و نسيم است اين واژه در آن به كار رفته است. به علاوه پيوند روح با بدن رابطه نزديكى با نفس كشيدن دارد؛ لذا اين كلمه در مورد روح انسان استعمال شده است.

بعضى معتقدند معنى اصلى اين مادّه ظهور و جريان يك امر لطيف است، خواه در عالم جسم باشد يا در عالم جان و معنى؛ و به همين دليل به ظهور مقام نبوّت و جريان وحى و تجلّى نور حق نيز اين كلمه اطلاق شده است.

«رَوْح» (بر وزن قوم) كه به معنى سرور و شادى و آسايش و نجات از غم و اندوه است نيز از همين معنى گرفته شده؛ همچنين به الطاف و رحمت الهى‌ «رَوْح اللَّه» گفته مى‌شود.

واژه‌ «رَيْحان» كه در كلام عرب به گل اطلاق مى‌شود به خاطر بوى خوش و راحت بخش و نسيم معطّر آن است.

واژه‌ «رَواح» به معنى طرف غروب است كه حيوانات براى استراحت به جايگاه خود باز مى‌گردند.

به هر حال موارد استعمال اين واژه در قرآن مجيد بسيار متنوّع است؛ گاه به معنى فرشته وحى، و گاه به معنى فرشته بزرگى كه از فرشتگان خاصّ خدا است (يا مخلوقى برتر از فرشتگان) آمده، و گاهى به نيروى معنوى الهى كه مؤمنان را با آن تقويت مى‌كند آمده است.

زمانى نيز به معنى روح انسانى آمده كه در آيات فوق به آن اشاره شده است. [١]

[١]. مفردات راغب، لسان العرب، مجمع البحرين، و التحقيق فى كلمات القرآن الكريم.