پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢١٠ - نظام عجيب شب و روز

معلوم است آرامش در تاريكى شب يكى از مهم‌ترين نعمت‌هاى الهى است؛ همانگونه كه روشنايى روز براى انواع فعاليّت‌ها نعمت مهم ديگرى است.

جالب اينكه در اين آيه روز «مبصر» شمرده شده، و «مبصر» در اصل به معنى بينا است؛ و مى‌دانيم روز خودش بينا نيست؛ بلكه از آنجا كه سبب بينائى ديگران مى‌شود اين تعبير شايد به عنوان تأكيد و مبالغه بر آن اطلاق شده است.

به راستى اگر تابش نور نباشد هزار چشم بينا بى‌فايده است؛ و لذا در پايان آيه مى‌افزايد: «در اين موضوع نشانه‌هايى است براى آنها كه گوش شنوا دارند» آنها كه اين آيات قرآنى را مى‌شنوند، و روى آن مى‌انديشند انَّ فِى‌ ذلِكَ لَاياتٍ لِقَوْمٍ يَسْمَعُوْنَ‌

در حالى كه در پنجمين آيه هركدام از شب و روز را يك آيه از آيات پروردگار مى‌شمرد، و مى‌گويد: «ما آيت شب را محو كرديم و آيت روز را روشنى بخش قرار داديم». سپس به دو فايده مهم آن اشاره كرده مى‌فرمايد:

«هدف اين بوده است كه در پرتو آن به تلاش زندگى برخيزد و از فضل پروردگار بهره‌مند شويد و عدد سال‌ها و حساب را بدانيد لِتَبْغُوا فَضلًا مِنْ رَبِّكُمْ وَ لِتَعْلِمُوا عَدَدَ السِّنيْنَ وَ الْحِسابَ‌

آيا بهره‌گيرى از فضل خداوند تنها از فوائد روز است و دانستن حساب سال و ماه از آثار شب و روز هر دو؟ يا اينكه هر دو فايده رابطه نزديكى با شب و روز هر دو دارد؟، چرا كه استراحت شبانه در نيروى كار براى روز و بهره‌گيرى از فضل خدا مسلّماً تأثير دارد. معنى دوّم از نظر هماهنگى آيه مناسب‌تر به نظر مى‌رسد هر چند جمعى از مفسّران همان معنى اول را ذكر كرده‌اند.

در آيه ششم همين معنى به شكل ديگرى جلب توجّه مى‌كند؛ مى‌فرمايد: «ما شب را لباس و پوشش قرار داديم، و روز را معاش» وَجَعَلْنَا اللَّيْلَ لِباساً- وَ