پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٠٩ - نظام عجيب شب و روز

در قرآن مجيد بيش از هفتاد بار واژه‌ «ليل» «شب» و بيش از پنجاه بار واژه‌ «نهار» «روز» تكرار شده است كه آيات دوازده‌گانه بالا نمونه‌هاى مختلفى از اين آيات است كه در آنها مخصوصاً روى جنبه توحيدى آفرينش ليل و نهار تكيه شده است.

در نخستين آيه، اصل آفرينش شب و روز، و خورشيد و ماه كه رابطه نزديكى با آن دارد، به عنوان دليلى براى رهروان راه توحيد و خداشناسى ذكر شده؛ مى‌فرمايد: «او كسى است كه شب و روز را آفريد»: وَ هُوَ الَّذىْ خَلَقَ اللَّيْلَ وَ النَّهار

همين معنى به شكل ديگر در چهارمين آيه نيز آمده است؛ مى‌فرمايد: «از نشانه‌هاى او شب و روز و خورشيد و ماه است»: وَ مِنْ آياتِهِ اللَّيْلُ وَ النَّهارُ وَ الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ

در حالى كه در دوّمين آيه دگرگون شدن شب و روز به فرمان خدا مورد توجّه قرار گرفته، و آن را عبرتى براى صاحبان بصيرت مى‌شمرد يُقَلِّبُ اللَّهُ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ انَّ فى ذلِكَ لَعِبْرَةً لِاولى اْلأَبْصارِ

اين دگرگونى ممكن است اشاره به آمد و شد شب و روز، و يا اشاره به كم و زياد شدن مقدار زمان اين دو باشد، يا تفاوتى است كه از نظر گرما و سرما در اين دو پيدا مى‌شود. [١]

ولى هيچ مانعى ندارد كه اين دگرگونى همه اين معانى را شامل شود.

در حالى كه در سومين آيه روى يك از فوائد مهم شب و روز تكيه كرده؛ مى‌فرمايد: «خدا كسى است كه شب را براى آرامش شما قرار داد، و روز را روشنى بخش».

[١]. اين سه احتمال در تفسير روح المعانى، جلد ١٨، صفحه ١٧٣ و تفسير فخررازى، جلد ٢٤، صفحه ١٥ آمده است. ولى در تفسير مجمع البيان فقط از تفسير اول و دوم ياد شده. (جلد ٧، صفحه ١٤٨)