آن روز كه اين جمله در دعاى جوشن از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم نقل شد؛ هنوز اسرار درياها بر كسى مكشوف نبود، و امروز عظمت اين جمله براى ما از هر زمانى روشن‌تر است.

در دعا و مناجات ديگرى از اميرمؤمنان على عليه السلام آمده است، كه فرمود:

«أَنْتَ الَّذِىْ فِى السَّماءِ عَظَمَتُكَ، وَ فِى اْلأَرْضِ قُدْرَتُكَ، وَ فِى الْبِحارِ عَجائِبُكَ»: «تو كسى هستى كه عظمتت در آسمان و قدرتت در زمين، و شگفتى‌هاى خلقتت در دل درياها است.» [٢] اين بحث را با حديث ديگرى از اميرمؤمنان على عليه السلام ادامه مى‌دهيم؛ آنجا كه فرمود: «سَخَّرَلَكُمُ الماءَ يُغْدُو عَلَيْكُمْ وَ يَرُوْحُ صَلاحاً لِمَعاشِكُمْ وَ الَبحْرَ سَبَباً لِكَثْرةِ امْوالِكُم»: «خداوند آب را مسخّر فرمان شما قرارداد، صبحگاهان مى‌رود و عصر باز مى‌گردد، تا زندگى شما را سامان بخشد (اين تعبير ممكن است اشاره به جزر و مد دريا و آثار حياتى آن باشد) و دريا را وسيله وفور و كثرت اموال شما قرار داد.» [٣] اين بحث را با فرازى از حديث معروف توحيد مفضّل از امام صادق عليه السلام پايان مى‌دهيم؛ فرمود:

«فَاذا أَرَدْتَ أنْ تَعْرِفَ سِعَةَ حِكْمَةِ الْخالِقِ وَ قِصَرِ عِلْمِ الْمَخْلُوقِيْنَ فَانْظُرْ الى‌ ما فِى الْبِحارِ مِنْ ضُروُبِ السَّمَكِ وَ دَوابِّ الْماءِ، وَ الأَصْدافِ وَ الأَصْنافِ الَّتِىْ لا تُحْصى‌ وَ لا تعُرّفُ مَنافِعُها الّا الشَّى‌ءُ بَعْدَ الشَّى‌ءِ يُدْرِكُهُ النّاسُ بِاسْبابٍ تَحْدُثُ»:

«اگر مى‌خواهى وسعت حكمت آفريدگار و كوتاهى علم مخلوقات را بدانى نظر به آنچه در اقيانوس‌ها از انواع ماهيان و جنبندگان آب و صدف‌ها است بيفكن. انواعى كه شماره ندارد، و منافع آن تدريجاً براى بشر بر اثر حوادثى كه (در زندگى او) پيش مى‌آيد روشن مى‌گردد.» [٤]

[١]. دعاى جوشن كبير، بند ٥٨.

[٢]. بحار الانوار، جلد ٩٧ (٩٤)، صفحه ٢٠٢.

[٣]. بحارالانوار، جلد ٦٠، صفحه ٣٩، حديث ٣ (باب الماء و انواعه و البحار).

[٤]. بحارالانوار، جلد ٣، صفحه ١٠٩ (حديث معروف مفضّل).