پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٩ - نخستين وظيفه هر انسان تحقيق است

همين معنى است؛ سپس به معانى ديگرى كه با اين ريشه تناسب دارد اطلاق شده است.

گرچه بسيارى از مفسّران‌ «اصر» و «اغْلال» را در اين آيه به معنى تكاليف شاق، و يا امتحانات مشكل و پيچيده‌اى كه بر امت‌هاى سابق بوده است تفسير كرده‌اند؛ ولى ظاهراً اين دو واژه مفهوم وسيع‌تر و گسترده‌ترى دارد كه هرگونه زنجير اسارت و بار سنگين كه از ناحيه جهل و شهوات و گناهان و استبداد و استعمار و مانند آن ناشى مى‌شود را شامل مى‌گردد؛ كه در پرتو وجود پيامبر خدا و تعليمات آزادى بخش او برچيده خواهد شد.

پنجمين آيه، سخنى است از زبان ابراهيم عليه السلام پيامبر بت شكن، هنگامى كه بت‌پرستان را مخاطب قرار داد و آنها را بر اين عمل زشتشان سرزنش كرد و براى بيدار ساختن عقل‌هاى خفته آنان فرمود:

«آيا هنگامى كه شما اين بت‌ها را مى‌خوانيد صداى شما را مى‌شنوند؟ آيا هرگز به شما سودى مى‌رسانند؟ يا قدرت بر زيانى دارند»؟! آخر عبادت و پرستش بايد يا به خاطر پاداش و سودى باشد و يا دفع مجازات و زيانى!

مسلّماً آنها جواب مثبتى براى اين سؤالات نداشتند، جز اينكه دست به دامن تقليد نياكان زنند و بگويند: بَلْ وَجَدْنا آبائَنا كَذلِكَ يَفَعْلُونَ‌: «ما پدران خود را ديدم كه چنين مى‌كنند» اين تعبيرات به خوبى مى‌رساند كه انگيزه نفع و ضرر- نه تنها نفع و ضرر مادى كه نفع و ضرر معنوى از آن برتر و بالاتر است- مى‌تواند انگيزه حركت به سوى معرفة اللَّه گردد.

در شأن نزول آيات سوره فصّلت كه ششمين آيه مورد بحث است مى‌خوانيم كه ابوجهل از وليد بن مغيره كه از رجال معروف عرب جاهلى بود و در مشكلات از او نظر خواهى مى‌كردند؛ پرسيد: اينهائى را كه محمد صلى الله عليه و آله و سلم مى‌گويد چيست؟ سحر است؟ كهانت است؟! ... وليد گفت: من بايد به سراغ او