پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٨٦ - 1- تمدن عجيب زنبوران!
توضيحات:
١- تمدن عجيب زنبوران!
با گسترش علم حيوانشناسى و زيستشناسى و مطالعات وسيع دانشمندان پر حوصله، مسائل عجيب و تازهاى از زندگى اين حشره كوچك كشف شده كه انسان را سخت در حيرت فرو مىبرد؛ و هرگز نمىتوان باور كرد كه اين همه نظم و تدبير و برنامهاى كه بر زندگى زنبوران حاكم است بدون يك شعور طبيعى باشد.
يكى از دانشمندان زيستشناس (مترلينگ) كه مطالعات فراوانى طى سالهاى طولانى درباره زندگى زنبوران عسل داشته؛ درباره نظام عجيبى كه بر كشور يا شهر آنها حكمفرما است چنين مىگويد: «ملكه در شهر زنبوران عسل آن طور كه ما تصوّر مىكنيم فرمانفرما نيست؛ بلكه او نيز مثل ساير افراد اين شهر مطيع يك سلسله قوانين و نظامات كلّى مىباشد.»
سپس مىافزايد: «ما نمىدانيم كه اين قوانين و نظامات از كجا و با چه وسيله وضع مىشود، و در انتظار اين هستيم كه شايد روزى بتوانيم به راز آن پى ببريم و واضع اين مقرّرات را بشناسيم، ولى فعلًا به طور موقّت آن را بنام روح كندو مىناميم. ما نمىدانيم روح كندو در كجا است و در كداميك از سكنه شهر عسل حلول كرده؛ ولى مىدانيم كه ملكه نيز مانند ديگران از روح كندو اطاعت مىكند!»
«روح كندو شبيه به غريزه پرندگان نيست، و به صورت يك عادت و اراده كوركورانه عمل نمىكند. روح كندو وظيفه هريك از سكنه اين شهر بزرگ را بر طبق استعدادشان مشخص مىكند و به هر كدام مأموريتى مىدهد. گاه به گروهى دستور خانه سازى مىدهد، و گاه به همگى فرمان كوچ و مهاجرت صادر مىكند.»