پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٦٣ - مرغ، تسبيح خوان و من خاموش!

گستردن بال‌ها در آسمان به هنگام حركت است و نقطه مقابل آن‌ «وَ يَقْبِضْنَ» «بال‌هاى خود را جمع مى‌كنند» مى‌باشد.

واژه‌ «إِصْطِفاف» كنايه از تسليم و اطاعت صرف و خضوع تام است؛ و اشاره به خدمت‌گذارانى است كه در يك صف آماده براى خدمت ايستاده‌اند. [١] البته اين احتمال نيز وجود دارد كه‌ «طَّيْرُ صافّاتٍ» اشاره به گروهى از پرندگان باشد كه به صورت دسته جمعى در يك يا چند صف حركت مى‌كنند و هماهنگى آنها بسيار جالب است ولى جمله‌ «ويقبضن» مانع از اين تفسير است.

تفسير و جمع‌بندى:

مرغ، تسبيح خوان و من خاموش!

در نخستين آيه مورد بحث با تأكيد بر اين مسأله كه پرواز پرندگان برخلاف وضع جاذبه زمين بر فراز آسمان‌ها آيتى از آيات خدا است؛ مى‌فرمايد: «آيا آنها به پرندگانى كه برفراز آسمان حركت مى‌كنند نگاه نكردند»: أَلَمْ يَرَوْا إلىَ الطَّيْرِ مُسَخَّرْاتٍ فِى جَوِّ السَّماءِ [٢]

از آنجا كه طبيعت اجسام جذب شدن به سوى زمين است؛ حركت پرندگان در بالاى هوا چيز عجيبى به نظر مى‌رسد كه هرگز نبايد به سادگى از آن گذشت.

لّماً در اينجا يك سلسله ويژگى‌ها در پرندگان است كه با استفاده كردن از قوانين مختلف و پيچيده طبيعى مى‌توانند به راحتى در آسمان پرواز كنند، و بدون شك پديد آورنده اين صحنه عجيب و قوانينى كه سبب اين پديده شگفت‌انگيز مى‌شود قادر حكيمى است كه بر اسرار علوم آگاهى دارد. بلكه‌

[١]. التحقيق فى كلمات القرآن الكريم و مفردات راغب.

[٢]. واژه‌ «جَوّ» را بعضى به معنى فضاى دور از زمين گرفته‌اند، و بعضى به معنى هوا، اعم از اينكه نزديك به زمين باشد يا دور. ولى آنچه در استعمالات متعارف از آن به ذهن مى‌رسد همان معنى اول است، و مناسب با آيه فوق نيز همين معنى است كه مى‌تواند مايه اعجاب گردد.