پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٤ - نخستين وظيفه هر انسان تحقيق است

عاد و ثمود بيم مى‌دهم!

٧- بگو تنها شما را به يك چيز اندرز مى‌دهم و آن اينكه دو نفر دو نفر يا يكنفر يكنفر براى خدا قيام كنيد سپس فكر خود را به كار گيريد، اين دوست و همنشين شما (محمد) هيچ‌گونه جنونى ندارد، او فقط بيم دهنده شما در برابر عذاب شديد (الهى) است.

تفسير و جمع‌بندى‌

نخستين وظيفه هر انسان تحقيق است‌

انسان عاشق كمال است، و اين يك عشق جاودانى در همه انسان‌ها محسوب مى‌شود منتها هركس كمال خود را در چيزى مى‌بيند، و به دنبال آن مى‌رود و گروهى نيز بجاى آب به دنبال سراب و ارزش‌هاى موهوم و كمالات پندارى مى‌روند و آن را واقعيت خيال مى‌كنند.

گاهى از اين اصل به عنوان‌ «غريزه جلب منفعت و دفع ضرر» ياد مى‌شود كه انسان به خاطر اين غريزه خود را موظف مى‌بيند كه نسبت به هر موضوعى كه با سرنوشت او (از نظر سود و زيان) رابطه‌اى دارد برخورد جدى كند.

ولى نام «غريزه» بر اين عشق گذاشتن بسيار مشكل است چرا كه غريزه معمولًا به امورى گفته مى‌شود كه بدون دخالت انديشه در افعال انسان‌ها يا جانداران ديگر مؤثر است و به همين دليل در مورد حيوانات نيز به كار مى‌رود.

بنابراين بهتر است كه از عنوان «تمايلات عالى» كه بعضى ديگر در اينگونه موارد به كار مى‌برند استفاده كنيم.

به هر حال اين عشق به كمال و تمايل به منافع معنوى و مادى و دفع هرگونه ضرر و زيان انسان را وادار مى‌كند كه در مورد احتمال نيز به تحقيق پردازد، هر قدر اين احتمال قوى‌تر، و آن سود و زيان عظيم‌تر باشد اين تحقيق و جستجو را لازمتر مى‌شمرد.