پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٧٩ - 3- آسمانهاى هفتگانه

كه مى‌فرمايد: اللَّهُ الَّذِىْ خَلَقَ سَبْعَ سَماواتٍ وَ مِنَ الأَرْضِ مِثْلَهُنَ‌: «خداوند همان كسى است كه هفت آسمان را آفريد و از زمين نيز همانند آنها را ايجاد كرد» [١]

از ميان تمام تفسيرهاى گوناگون كه براى آسمان‌هاى هفت‌گانه ذكر شده است؛ اين تفسير صحيح‌تر به نظر مى‌رسد كه منظور از سماوات سبع‌، همان معنى واقعى آسمان‌هاى هفت‌گانه است. يعنى آسمان به معنى كرات نيست؛ بلكه به مجموعه‌اى از ستارگان و كواكب عالم بالا است؛ و منظور از عدد هفت همان شماره تعدادى معروف است، نه تكثيرى.

منتها از آيات ديگر قرآن بر مى‌آيد كه تمام آنچه را از ستارگان ثوابت و سيّارات، و كهكشان‌ها و سحابى‌ها مى‌بينيم همه مربوط به مجموعه آسمان اول است. بنابراين در ماوراى اين مجموعه عظيم، شش مجموعه عظيم ديگر (شش آسمان) وجود دارد كه بعضى برتر از بعض ديگر است؛ كه آنها از دسترس علم انسان (لااقل تاكنون) بيرون است.

در آيه ٦ سوره صافّات مى‌خوانيم: انّا زَيَّنا السَّماءَ الدُّنْيا بِزِيْنَةٍ الْكَواكِبِ‌: «ما آسمان پائين را با ستارگان زينت بخشيديم.»

در آيه ١٢ سوره فصّلت آمده است: وَزَيَّنا السَّماءَ الدُّنْيا بِمَصابِيْحَ‌: «آسمان پائين را با چراغ‌ها تزيين كرديم.»

همين معنى با تفاوت مختصرى در آيه ٥ سوره ملك نيز آمده است.

قابل توجّه اينكه مرحوم علّامه مجلسى در بحارالانوار همين احتمال را به عنوان يكى از تفسيرهاى آيه ذكر كرده است. او مى‌گويد: «سومين احتمالى كه به فكر من خطور مى‌كند اين است كه تمام افلاك كه براى ستارگان اثبات كرده‌اند همه به نام آسمان پائين ناميده مى‌شود!» [٢] درست است كه ابزارهاى علمى ما امروز هنوز پرده از عوالم شش‌گانه ديگر برنداشته؛ ولى هيچ دليلى بر

[١]. سوره طلاق، آيه ١٢.

[٢]. بحارالانوار، جلد ٥٥، صفحه ٧٨.