پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦١ - بلند آسمان، آيت حق بود!

مشابهى مى‌گويد: «ارض» جرمى است كه در مقابل آسمان قرار دارد، و پائين هر چيزى را «ارض» تعبير مى‌كنند.

در كتاب التحقيق آمده است كه‌ «ارض»، اطلاقات مختلفى دارد كه بعضى از بعض ديگر گسترده‌تر است. به مسكن و محل و قريه و شهر و مملكت و كره زمين و آنچه در زير آسمان است و حتى آنچه در عالم جسم و تحت عالم ارواح قرا گرفته، به هريك از اينها «ارض» گفته مى‌شود، و در اين مفاهيم دو قيد ملحوظ است، پائين بودن و در مقابل بالا قرار گرفتن.

«ارَضَة» (بر وزن حَدَقه) به معنى موريانه است كه از زمين بر مى‌خيزد و چوب را مى‌خورد.

جالب اينكه يكى از معانى‌ «ارْض»، بيمارى زكام، و ديگرى لرزه است. (شايد از اين جهت كه اين بيمارى‌ها انسان را بسترى و زمين گير مى‌كند.) [١]

تفسير و جمع‌بندى‌

بلند آسمان، آيت حق بود!

در نخستين آيه مورد بحث، سخن از آفرينش آسمان‌ها و زمين و اختلاف شب و روز است كه آن هم زائيده حركت زمين به دور خود در مقابل خورشيد مى‌باشد؛ مى‌فرمايد: «در آفرينش اينها، نشانه‌هايى از عظمت و علم و حكمت او است براى صاحبان عقل‌هاى «ژرف انديش»: انَّ فى‌ ذلِكَ لَاياتٍ لِاؤُلى اْلأَلْبابِ‌

همانگونه كه در بحث‌هاى معرفت و شناخت، در جلد اول، مشروحاً بيان كرديم: «الْباب» جمع‌ «لُبّ» به معنى عقل خالص و عميق است. آرى كسانى كه داراى چنين عقل و انديشه‌اى هستند مى‌توانند، نه يك آيه و نشانه، بلكه آيات و نشانه‌هاى زيادى از خداوند بزرگ در آفرينش آسمان و زمين و اختلاف شب و

[١]. مقاييس اللّغه، مفردات راغب، لسان العرب، مجمع البحرين، و التحقيق فى كلمات القرآن الكريم.