و اين آسمان (بسته) باز مى‌شود و دروازه‌ها مى‌گشايد و كوهها به حركت درمى‌آيند و چون سرابى مى‌گردند. تكوير / ١ـ٤: «إِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ وَإِذَا النُّجُومُ انْكَدَرَتْ وَإِذَا الْجِبالُ سُيِّرَت».

چون خورشيد فرو پيچيده شود و ستارگان تاريك گردند و كوهها به حركت درآيند.

در مورد «تكوير» مفسرّان، اختلاف دارند. بنده هم معناى درستى براى آن نتوانستم بيابم. اصل تكوير به معناى گرد كردن و يا پيچيدن چيزى به شكل گرد است: «كوّر العمامة» يعنى عمامه را گِرد، دور سر پيچيد.

آيا منظور اينست كه: گويى روى خوشيد چيزى فرو پيچيده مى‌شود يعنى نور آن از بين مى‌رود؟

تقريباً همه‌ى مفسرّان مى‌گويند: خورشيد خاموش مى‌شود و نورافشانى خود را از دست مى‌دهد.

انفطار / ١ـ٤: «إِذَا السَّماءُ انْفَطَرَتْ وَإِذَا الْكَواكِبُ انْتَثَرَتْ وَإِذَا الْبِحارُ فُجِّرَت».

هنگامى كه آسمان و ستارگان پراكنده مى‌شوند و درياها مهار خود را از دست مى‌دهند.

آسمان در بيان قرآن، به صورت يكپارچه تصوير شده است كه اكنون، شكافى ندارند و يكنواخت است، امّا روزى خواهد آمد كه اين حالت يكپارچگى دريده خواهد شد و شكافهايى در آن بوجود مى‌آيد؛ و امّا اينكه سرانجام چگونه خواهد شد؛ شايد از آيات ديگر بتوانيم دريافت. به هر حال اين وضع كه آسمان اكنون دارد، از بين خواهد رفت.

انتثار: پراكندگى‌ست پس از نظم. اختران پراكنده مى‌شوند يعنى نظامشان به هم مى‌خورد.

دانه‌هاى تسبيح تا در نخ است نظمى دارد، چون نخ پاره شد، اين حالت انتثار است. اين نخ، اين وسيله‌ى نظم و ارتباط را در ستارگان مى‌توان همان «جاذبه‌ى عمومى» دانست. «واذا البحار فجرّت»: يعنى درياها اكنون مهار شده‌اند، امّا آنروز خشكى‌هايى كه آنها را در ميان گرفته‌اند، رها مى‌شوند آبها از درياها سرازير مى‌گردد.

اين سخنهاى ما، در برابر سترگى واقعه، گفته‌هاى كودكانه‌اى بيش نيست؛ تنها به تقريب ذهن دلخوشيم اينقدر مى‌دانيم كه نظام حاكم بر كائنات از هم مى‌پاشد.

انشقاق / ١: «إِذَا السَّماءُ انْشَقَّت».

چون آسمان دوپاره گردد.

الحاقه / ١٦: «وَانْشَقَّتِ السَّماءُ فَهِيَ يَوْمَئِذ واهِيَة».

آسمان شكاف برمى‌دارد و در اين روز (قيامت)، سست مى‌گردد و بى بنيان مى‌شود.

الرّحمن / ٣٧: «فَإِذَا انْشَقَّتِ السَّماءُ فَكانَتْ وَرْدَةً كَالدِّهان».