استوار عرضه كنيم. نمى‌توانيم گفت: اساس مسائل اجتماعى يك نظام را تنها با مسائل اقتصادى و حقوقى و حتّى طرفدارى از مستضعفان عرضه مى‌كنيم. بدون آنكه ريشه‌هاى اعتقادى در دل مردم مستحكم شود، نمى‌توان تنها به پذيرفتن پاره‌اى از احكام اسلام بسنده كرد. و اگر چنين كنيم، درخت بى ريشه‌اى كاشته‌ايم كه چون بادى بوزد، سرنگون خواهد شد.

اگر ريشه‌هاى نظام در دل مردم جاى گرفت مى‌توان گفت:برويد كشته شويد و آنان نيز عاشقانه مى‌روند امّا اگر هزار بار بر ارزش‌هاى اجتماعى تكيه كنيم و بگوييم شما در فقر به سر مى‌بريد و امپرياليسم اموال شما را غارت مى‌كند؛ هر كار بكند هرگز عاشقانه مشتاق شهادت نخواهد شد.

اعتقاد به اين آيات است كه آن عشق را به وجود مى‌آورد.

توبه / ١١١: «إِنَّ اللهَ اشْتَرى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنْفُسَهُمْ وَأَمْوالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّة...».

خداجان و مال مؤمنان را در برابر بهشت از آنان خريدارى كرد.

توبه / ١١١: «وَمَنْ أَوْفى بِعَهْدِهِ مِنَ اللهِ فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ الَّذِي بايَعْتُمْ بِه...».

چه كس از خدا به پيمان خويش پايدارترست پس مژده باد شما را به معامله‌اى كه با وى كرده‌ايد.

صف / ١٠و١١: «هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلى تِجارَة تُنْجِيكُمْ مِنْ عَذاب أَلِيم تُؤْمِنُونَ بِاللهِ وَرَسُولِهِ وَتُجاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللهِ بِأَمْوالِكُمْوَأَنْفُسِكُم...».

آيا شما را به تجارتى رهنمون شوم كه از عذاب، نجاتتان مى‌بخشد؟: به خدا ايمان آوريد و به پيامبرش و در راه خدا با مال و جان بكوشيد.

كسى كه اعتقاد به معاد ندارد منطقاً نمى‌تواند فداكارى كند و از جان بگذرد زيرا در برابر مال و جانى كه از دست مى‌دهد چيزى را دريافت نمى‌كند.

البته گاهى در ميان افرادى كه اعتقاد به مبدأ و معاد ندارند، فداكاريهايى مشاهده مى‌شود [هرچند از جهت كميّت و كيفيّت قابل مقايسه با فداكاريهاى مسلمانان و مؤمنان نيست] از اينروى چنين سؤالى مطرح مى‌شود كه اگر تنهاايمان به خدا و آخرت موجب اين نوع فداكارى ست؛ اينان چگونه گاه، چنين مى‌كنند؟

پاسخ به اجمال و متناسب با حوصله‌ى اين بحث اينست كه:

يك بار، حركت‌ها براساس عقل انجام مى‌گيرد يعنى انسانى فرض مى‌گردد مسلّط برهمه‌ى نيروها و كششهاى خويش كه تنها براساس احكام عقل، عمل مى‌كند چنين انسانى بين لذّتهاى ميسّر و آلام و رنجهايى كه پيش مى‌آيد، مرجّحَ را انتجاب مى‌كند امّا هميشه، همه‌ى انسانها در