معارف قرآن - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٨٥ - كارهاى فرشتگان
در توجيه جمع آوردن (كه ملك الموت و رسُلُنا) فرموده، گفتهاند كه: ملك الموت مأمور قبض ارواح است ولى اعوانى دارد كه به وسيلهى ايشان، قبض روح مىكند؛ و چه بسا برخى از ارواح را هم خود اين فرشته عظيم الشأن الهى، قبض مىكند. عليه صلوات الله.
پس معلوم مىگردد كه بين ملك الموت و رسل؛ تفاوت مرتبه وجود دارد.
كارهاى فرشتگان
برخى آيات به تصريح، كارهايى را به فرشتگان نسبت داده و برخى ديگر تنها عنوانهايى را يادآورى فرموده است كه ظاهراً يا احتمالاًبر ملائكه منطبق مىشود:[١]
١ ـ آياتى كه فرشتگان را حامل و رسانندهى وحى به پيامبران معرّفى مىكند:
نحل / ١٠٢: «قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُس».
بگو جبرئيل آنرا فرود آورد.
ظاهراً روح القدس در تطبيق با آيهاى ديگر، حضرت جبرئيل عليه السّلام است:
بقره / ٩٧: «مَنْ كانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلى قَلْبِك».
هر كه خواهد دشمن جبرئيل باشد؛ همانا او فرود آورد آن (قرآن) را بر دل تو.
از پارهاى آيات ديگر چنين بر مىآيد كه در همين كار نزول وحى، فرشتگان ديگر نيز شركت دارند؛ حال يا همين وحى يا بايد گفت وحى نيز مراتبى دارد كه برخى به وسيلهى جبرئيل عليه السّلام و برخى ديگر به وسيلهى ساير فرشتگان ابلاغ مىگردد.
عبس / ١٦: «بِأَيْدِي سَفَرَة كِرام بَرَرَة».
به دست سفيرانى ارجمند و نيكوكار.
از آياتى است كه صريحاً نمىفرمايد اينان فرشتهاند امّا از لحن آيه معلوم مىگردد كه چنين رسولانى جز فرشته نمىتوانند بود. آياتى نيز داريم كه لحن كُلّى، دارد:
نحل / ٢: «يُنَزِّلُ الْمَلائِكَةَ بِالرُّوحِ مِنْ أَمْرِهِ عَلى مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِه».
خدا فرشتگان را به همراه روح از امر خويش بر هر كس از بندگانش كه بخواهد؛ نازل مىكند.
لحن اين آيه كُلّى است امّا روشن است كه كسانى كه چنين بر آنها وحى مىشود پيامبرانند و حاملان آن وحىها نيز فرشتگانند.
[١] البتّه در ذيل آنها رواياتى نيز داريم امّا چون بحث ما قرآنى است؛ تنها به آيات بسنده مىكنيم.