بقره / ٢٦٠: «وَإِذْ قالَ إِبْراهِيمُ: رَبِّ أَرِنِي كَيْفَ تُحْيِ الْمَوْتى؟ قالَ: أَوَلَمْ تُؤْمِنْ؟ قالَ: بَلى، وَلكِنْ لِيَطْمَئِنَّ قَلْبِي! قالَ: فَخُذْ أَرْبَعَةً مِنَ الطَّيْرِ فَصُرْهُنَّ إِلَيْكَ، ثُمَّ اجْعَلْ عَلى كُلِّ جَبَل مِنْهُنَّ جُزْءاً ثُمَّ ادْعُهُنَّ يَأْتِينَكَ سَعْياً وَاعْلَمْ أَنَّ اللهَ عَزِيزٌ حَكِيم».

و چون ابراهيم گفت: پروردگارا به من بنما چگونه مردگان را زنده مى‌كنى؟ فرمود: آيا ايمان ندارى؟

گفت: چرا، امّا تا دلم آرامش يابد!

فرمود: پس چهار پرنده را برگير و تكه‌تكه كن و هر تكه را بر كوهى بنه، سپس (هر يك را)فراخوان، شتابان نزد تو خواهند آمد و بدان كه خدا عزّتمند و حكيم است.

از آيه درمى‌يابيم كه ايمان با اطمينان دل، تفاوت دارد. اطمينان قلب اينست كه هيچ اضطراب و خلجانى در ميان نباشد در حاليكه ممكن است شخص ايمان داشته باشد و در همانحال دستكم بپرسد: «ايا ممكن است؟»؛ چنانكه مى‌توان استخرى را ديد پر آب كه سطح زيرين آن ثابت است امّا در سطح ظاهر، گاهى موجى دارد و استخر ديگرى را كه سطح آن نيز چون آينه، بى موج و اضطراب است.

از برخى روايات برمى آيد كه اطمينان قلبى در آيه، چيز ديگرى ست: از حضرت رضا عليه آلاف التحيّة و الثناء روايت شده است كه: علىّ بن جَهم از مأمون نقل مى‌كند كه وى در تفسير اين آيه از آنحضرت پرسيد كه: اگر انبياء معصوم هستند و نبايد شك كنند؛ چرا ابراهيم(عليه السلام) چنين در خواستى مى‌كند، آيا ايمان نداشته است؟ امام عليه السّلام فرمودند: خداوند به ابراهيم(عليه السلام) وحى كرده بود كه مى‌خواهم از ميان بندگانم كسى را به مقام «خليل» بودن برسانم و نشانه‌ى «خُلَّت» وى آن است كه هر چه دعا كند مستجاب مى‌گردد اگر چه بخواهد كه مرده‌اى را زنده كنم. ابرهيم(عليه السلام) حدس زد كه آن كس خود اوست؛ و مى‌خواست از اين مطلب اطمينان يابد؛ به همين جهت آن درخواست را عنوان كرد.[١]

بارى، در مورد نام پرندگان نيز رواياتى آمده است كه گويا طاووس در همه ذكر شده است. برخى روايات گفته‌اند آن پرندگان: طاووس، خروس، كلاغ و كبوتر بوده‌اند. برخى روايات ديگر نيز تأويلاتى براى هر يك ذكر كرده‌اند كه ما به جهل خود اعتراف مى‌كنيم و مى‌گوييم از آن‌ها سر درنمى آوريم.

اجمالاً مى‌دانيم پرنده بوده است و ممكن است از يكنوع بوده‌اند؛ از آيه چيز بيشترى در نمى‌آيد.

[١] نفسير نورالثقلين ج١ ص ٢٧٥ حديث ١٠٨٨