معارف قرآن - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٣٩ - كدام يكى از اين نظرها صحيح است؟
يك پديدهاى مؤثر باشد و هيچ قانون علمى اين را نمىتواند نفى كند. چون قوانين علمى فقط مىتواند بگويد در حوزهى عمل من و حوزهى مشابه عمل من چنين روابطى وجود دارد اما ماوراء آن چيزى هست يا نيست آنرا نمىدانم.
بنابراين پيدايش امور خارق العاده، نقض قانون عليت و قوانين طبيعى و قانون فلسفى علت و معلول نيست.
* سؤال: حال كه خدا مىتواند هم از راه اسباب طبيعى و عادى و هم از راه اسباب غير طبيعى كار را انجام دهد چگونه است كه گاهى بطور استثنايى و در موارد خاص، اسباب غير عادى را بكار مىگيرد و غالباً از راه اسباب عادى كار را انجام مىدهد؟
* جواب: يك جواب كلى هست و آن اينكه: مصالح آن جمعيت يا آن محيط خاص اقتضا مىكند كه كار بر اساس جريانات طبيعى باشد، و در آن موارد استثنايى اقتضا مىكند كه بر خلاف جريانات عادى، امرى تحقق يابد تا ايمان مردم به ماوراء طبيعت زياد شود، و اين چيزى است كه حكمت خدا اقتضا مىكند و ما نمىتوانيم بگوييم در چه زمان پيدايش امر خارق العاده مصلحت است و در چه زمان، مصلحت نيست. چون بر مفاسد و مصالح و حكمت الهى احاطه نداريم، ولى چون خدا كار عبث و بيهوده نمىكند مىفهميم بر طبق مصالح انجام مىدهد.
* گفتيم معتقدان به عدم استثناء در قوانين طبيعى، استدلالى به بعضى آيات كرده بودند و گفته بودند اگر ما پيدايش امر خارق العادهاى را بپذيريم، اين آيات را ردّ كردهايم چون آيات مىفرمايد سنّتِ الهى تغييرپذير نيست و معناى پذيرش امر خارق العاده، نقض سنّت الهى است.
ـ جواب نقضى: پيش از كشف نيروى الكتريسيته و اختراع آلات الكتريكى، سنت الهى بر چه بود؟ سنت الهى بر اين بود كه نور از خورشيد و احياناً از چراغ نفتى بوجود بيايد و حالا كه اين عالم زير پوشش برق قرار گرفته است؛ آن سنت الهى نقض شده يا نشده است؟ اگر شده اينجا هم شده، هر آنچه در اينجا مىگوييد در آنجا هم همينطور است.
ـ جواب حَلّى: معناى آيه آنطور كه شما بيان كرديد نيست، هيچگاه اين آيه نمىفرمايد كه جرياناتى كه در طبيعت هست بدين منوال خواهد بود.
مفاد آيه اين نيست كه هيچوقت نور از راه برق بوجود نمىآيد چون قبلا سنت الهى بر اين بوده است كه فقط از آتش باشد يا سنت الهى بر اين بوده است كه صداى آدمى تا چند متر پيش برود ولى حالا تا چند هزار كيلومتر به وسيلهى تلفن پيش مىورد؛ اين نقض سنت الهى نيست.