معارف قرآن - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٣٣٤ - نطفه

كه ظاهراً اشاره به آنست كه بعد از مرحله‌ى مخلّق شدن (يا در همين مرحله) است كه دختر يا پسر بودن جنين، ظاهر مى‌شود:

شورى / ٤٩: «يَهَبُ لِمَنْ يَشاءُ إِناثاً وَيَهَبُ لِمَنْ يَشاءُ الذُّكُور».

حج / ٥: «إِلى أَجَل مُسَمًّى».

در آن زمان كه جنين بايد در رحم باشد كه معمولاً ٩ ماه است.

حج / ٥: «ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلا».

به صورت كودكى متولّد مى‌شويد.

حج / ٥: «ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُم».

و آفرينش شما را ادامه مى‌دهيم تا به مرحله‌ى رشدِ كامل برسيد.

حج / ٥: «وَمِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفّى».

سپس بعضى در سن جوانى يا كهولت، از دنيا مى‌رويد.

حج / ٥: «وَمِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى أَرْذَلِ الْعُمُر».

و عمر برخى از شما را تا آنجا ادامه مى‌دهيم كه به پايين‌ترين حدّ حيات مى‌رسيد كه توأم با فرسودگى و ضعف است.

حج / ٥: «لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْم شَيْئا».

تا آنجا كه ممكن است در اين سير نزولى به جايى برسد كه دانسته‌ها فراموش شود. اين مراحل آفرينش انسان است؛ از خاك شروع مى‌شود و مراحلى را كه گفتيم مى‌گذراند و به آنجا كه گفتيم ختم مى‌شود.[١]

مؤمنون / ١٤ـ١٢: «وَلَقَدْ خَلَقْنَا الإِْنْسانَ مِنْ سُلالَة مِنْ طِين.ثُمَّ جَعَلْناهُ نُطْفَةً فِي قَرار مَكِين.

ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَةَ عَلَقَةً فَخَلَقْنَا الْعَلَقَةَ مُضْغَةً فَخَلَقْنَا الْمُضْغَةَ عِظاماً فَكَسَوْنَا الْعِظامَ لَحْماً ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَر...».

در اين آيه، به جاى مخلّقه و غير مخلّقه، تعبير فرموده است كه مضغه تبديل به عظام مى‌شود و روى عظام، گوشت رويانده مى‌شود.

«ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَر[٢]».

---

[١] دو احتمالى كه در مورد آيه‌ى «خلقكم من تراب» گفتيم كه آيا ويژه‌ى انسان نخستين است يا مربوط به هر انسانى، در اين آيه ظاهراً به جاى خود باقى‌است و قرينه‌ى معيّنه‌اى تا حدّ استقصاى بنده، بدست نيامده است. [٢] اين تعبير تنها همين يك مورد در قرآن كريم آمده است.