معلوم شد كه كسى بر خدا حقى ندارد، در اتباط با اين مطلب در تفسير «المنار» به مناسبتى اظهار كرده است كه: چون كسى حق بر خدا ندارد آنچه بعضى خدا را به حق بندگانش قسم مى‌دهند، غلط است.

در دعاهاى ما زياد است (مخصوصاً شيعه) كه خدا را به حقّ اولياء و دوستانش قسم مى‌دهيم. المنار مى‌گويد اين كار غلطى است و كسانى كه چنين مى‌گويند معرفتشان نسبت به خدا ناقص است و نمى‌دانند كسى حق بر خدا ندارد (تعبير از من است).

ما مى‌گوييم آن مطلب كه كسى حق بر خدا ندارد صحيح است ولى قسم به حقّ بندگان هم صحيح است.

براى روشن شدن مطلب ابتدا يك جواب ظاهرى (در حدّ فهم صاحب المنار) عرض مى‌كنيم و بعد سّر مطلب را بيان مى‌كنيم:

جواب ظاهرى: درست است كسى بر خدا ابتداءً حقى ندارد امّا خدا مى‌تواند براى كسى حقى قرار دهد و در اينصورت مى‌توان خدا را به آن قسم داد، و حتّى صاحب حق مى‌تواند آن حق را مطالبه كند، نه از آن جهتى كه خود حقّى دارد بلكه از آن جهت كه حقّى براى او قرار داده‌اند و اتّفاقاً در قرآن شريف هم چنين مضامينى هست كه مفادش اينست كه خدا براى كسانى كه خودش بخواهد حقّى قرار مى‌دهد. از آن جمله:

روم / ٤٧: «وَ كانَ حَقّاً عَلَيْنا نَصْرُ الْمؤمِنينَ».

اين آيه صريح است كه مؤمنين بر خدا حق دارند كه آنها را يارى كند و با توجه به آن كه گفتيم كسى خودبخود بر خدا حقى ندارد معلوم مى‌شود اين حق را خدا داده است و:

انعام / ١٢: «كَتَبَ عَلى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ».

خدا بر عهده‌ى خود اين كار را واجب كرده است كه بر بندگانش رحمت كند، خودش بر خودش ايجاب و حتم كرده است كه بر بندگانش رحمت كند، وقتى خدا چنين كرد، بندگان هم مى‌گويند حال كه چنين حقّى براى ما قرار دادى ادا كن.

توبه / ١١١: «اِنَّ اللهَ اشْتَرى مِنَ الْمُؤمِنينَ اَنْفُسَهُمْ وَ اَمْوالَهُمْ... وَعْداً عَلَيْهِ حَقاً...».

(البته بايد توجه داشت كه تكيه روى حقّا نيست. اين حق صفت وعد است، وعده‌ى راست. آنچه بر آن تكيه داريم كلمه‌ى «عليه» است) وعده‌اى است كه خدا بر خود قرار داده و اين وعده هم راست است و حتماً ادا خواهد كرد.