معارف قرآن - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٥ - طرحها

ترتّب اين بخش بر بخش پيشين نيز روشن است، زيرا پس از آنكه دانستيم كه وحى و نبوّتى در كار است نوبت مى‌رسد به شناختن كسانى كه گيرنده‌ى وحى و رساننده‌ى آن به مردم بوده‌اند.

٦ ـ قرآن‌شناسى ـ كه مباحث كلّى درباره‌ى قرآن و ويژگيهاى آن، هدف نزول، كيفيت نزول، اعجاز، جهانى بودن، ابدى بودن، اسلوب بيان (استدلال عقلى، موعظه، جدل، تمثيل، قصص و...) و مباحث محكم و متشابه و تأويل را شامل مى‌شود.

ترتّب اين بخش بر بخش سابق نيز روشن است زيرا پس از آنكه از كتابهاى آسمانى پيشين بحث شد نوبت به شناختن آخرين كتابى كه نازل شده است و جاودانه باقى خواهد ماند؛ مى‌رسد.

٧ ـ اخلاق يا انسان‌سازى قرآن ـ كه شامل مباحث خودشناسى و خودسازى است و نيز خير و شرّ در افعال اختيارى و رابطه‌ى آنها با كمال و سعادت نهايى، روش تربيت و تزكيه‌ى قرآن (بيدار كردن انگيزه‌هاى خيرجويى به وسيله‌ى اِنذار و تبشير) نقش ايمان و عمل و بيان رابطه‌ى آنها با يكديگر و رابطه‌ى هر دو با علم و سرانجام تفاصيل اخلاق فاضله و رذيله.

اين بخش به اين مناسبت بعد از «قرآن‌شناسى» مى‌آيد كه در آن به اين نتيجه مى‌رسيم كه هدف قرآن، تزكيه و تعليم است. تزكيه: بحث اخلاق و خودسازى را ايجاب مى‌كند و تعليم بحثهاى آينده را.

٨ ـ برنامه‌هاى عبادى قرآن ـ كه شامل مباحث نماز و روزه و حج و قربانى و دعا ذكر مى‌شود يعنى اعمالى كه ركن اساسى آن را تقويت رابطه‌ى انسان با خدا تشكيل مى‌دهد هرچند مصالح اجتماعى زيادى نيز در آنها منظور شده است.

٩ ـ احكام فردى قرآن ـ كه شامل مباحثى است نظير حلال و حرام در خوردنيها و نوشيدنيها (اطعمه و اشربه و صيد و ذباحه) و تجمّل و زينت.

١٠ ـ احكام اجتماعى قرآن ـ كه شامل مباحث اجتماعى و حقوقى و سياسى و اقتصادى است و به بخشهاى فرعى زير منقسم مى‌گردد:

الف ـ احكام مدنى.

ب ـ احكام اقتصادى.

ج ـ احكام قضائى.

د ـ احكام جزائى.

هـ ـ احكام سياسى.

وـ احكام بين المللى.