معارف قرآن - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٣٤ - رابطه اعجاز با قانون عليّت
مىشود عبور كرد. مثلا تنگهاى بوده است كه در موقع جزر راه عبور داشته است و حضرت موسى آنرا مىدانست ولى فرعونيان خبر نداشتند، و در دريا غرق شدند...
همچنين در مورد معجزاتى كه از حضرت عيسى بن مريم(عليهما السلام) سر مىزد، مثلا مرضى را شفا مىداد، مىگويند كه حضرت عيسى(عليه السلام) علم طب آموخته بود، و راه معالجهى امراض را مىدانست، و مردم خيال مىكردند خارق عادت است.
و بارى؛ در بعضى موارد ديگر كه نتوانستهاند آيات را بر اين معانى حمل كنند؛ تكلّفات ديگرى مرتكب شدهاند و بازيهايى با الفاظ كردهاند، مثلا در همان مورد حضرت عيسى(عليه السلام)كه مىفرمايد:
مائده / ١١٠: «وَ اِذْ تُخْرِجُ الْمَوْتى بِاِذْنِى».
با اين معنا كه مردهها را زنده مىكنى؛ گفتهاند معناى «تُخْرِجُ الْمَوْتى» مرده زنده كردن نيست بلكه همين كه مرده را از قبر بيرون آورند مشمول اين آيه مىشود، و يا مىگويند در آيه نفرموده است كه حضرت عيسى اين كار را كردهاند بلكه مىگويند تو اين كار را مىكنى و او هيچوقت نكرد!
به هر حال چنين تأويلات باردى را مرتكب شدهاند.
بعضى كه مقدارى معتدلتر از اينها هستند گفتهاند كه: اعجاز در كار هست ولى نه به اين معنى كه جريان خارق العادهاى در خلقت تحقّق پيدا مىكند، بلكه اين اعجاز مربوط به علم و آگاهىاست يعنى يك علت طبيعى مجهول در كار بوده و كسى جز خدا نمىدانسته و خدا آن را به انبياء تعليم فرموده است تا از آن استفاده كنند و انبياء هم استفاده كردهاند و ما نيز ممكن است آنرا ندانيم ولى به هر حال رازى از طبيعت را خدا براى انبياء كشف كرده است.
پس در متن طبيعت چيزى بر خلاف قانون عليّت تحقق پيدا نكرده است بلكه علمى به انبياء از طرف خدا داده شده است (كه البته اين علم خارق عادت است و خود چنين علمى نداشتند) پس اعجازى در كار است اما در ناحيهى تعليم و تعلّم، نه در ناحيهى سبب و مسبّب خارجى و عينى.
و حتّى گفتهاند ممكن است چيزى در يك زمان معجزه باشد و در زمان ديگر معجزه نباشد، يعنى وقتى كه مردم نمىدانستند و به اسبابش پى نبرده بودند و خدا به انبياء تعليم مىداد؛ آن كار به صورت اعجاز تحقق پيدا مىكند. و بعد كه مردم فهميدند، ديگر جنبهى اعجاز نداشت؛ مثلا اگر قبل از اختراع راديو و تلويزيون كسى از اين طرف دنيا صحبت مىكرد و طرف ديگر مىشنيد، اين اعجاز بود، چون سبب آن براى مردم مشخص نبود ولى حالا كه بشر به راز آن پى برده است، ديگر اعجاز نيست.