معارف قرآن - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٥٨ - ١ ـ كوهها

تقليب و تكوير

نور / ٤٤: «يُقَلِّبُ اللهُ اللَّيْلَ وَالنَّهار».

خداوند شب و روز را دگرگونه مى‌كند.

زمر / ٥: «يُكَوِّرُ النَّهارَ عَلَى اللَّيْل».

بر مى‌افكند روز را بر شب [و روز و شب را روى هم مى‌پيچاند].

در آيه نخست، تقليب ظاهراً به همان معناى جانشين كردن است.

در آيه دوم، تكوير بدين معنى است كه چيزى روى چيزى را بپوشاند همچون گلبرگهاى غنچه گلى كه يك گلبرگ، روى گلبرگ زيرين را مى‌پوشاند. برخى خواسته‌اند ازاين آيه حركت زمين و هم كيفيّت روز و شب را نسبت به هم، استفاده كنند و برخى ديگر كرويّت زمين را؛ چون تكوير معمولاًگردشى[١] و مدوّر است مثل تكوير العمامه.

اغشاء

اعراف / ٥٤: «يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهارَ يَطْلُبُهُ حَثِيثا».

فرا مى‌پوشد شب را با روز كه شتابان در پى اوست. ظاهر معنا اين است كه روز را پوشش شب مى‌كندـ هر چند عكس آن نيز قابل تصوّر است امّا چون دو مفعولى است، ظاهراً همان احتمال اوّل درست‌تر است ـ پس معنا چنين است كه نور پديده ايست كه بر زمين مى‌تابد و ظلمت امرى عدمى است؛ اگر نور نبود، زمين تاريك مى‌بود نور پوشش است كه زمين را فرا مى‌گيرد.

پديده‌هاى ارضى

١ ـ كوهها:

در موارد بسيار، بر پديده كوهها در قرآن تأكيد شده و فرموده است كه درباره آن فكر كنيد و حتّى يادآور شده است كه از چه جهت بينديشيد:

رعد / ٣: «وَهُوَ الَّذِي مَدَّ الأَْرْضَ وَجَعَلَ فِيها رَواسِيَ وَأَنْهارا».

رواسى، صفتى است كه جانشين اسم شده؛ يعنى جبال رواسى (=كوههاى محكم) و نفرموده است «جبال صلبه» و يا «شامخه» تعبير رواسى، اين مفهوم را به ذهن مى‌آورد كه گويى كوهها، لنگرهاى زمين اند. زيرا ارساء بمعنى لنگر انداختن كشتى است.

١. Spinal