معارف قرآن - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٤٨٢ - دگرگونى نظام جهان در قيامت
آيا مرزى حقيقى بين اين عالم و عالم قيامت وجود دارد يا اينكه اعتبارىست و همين جهان و همين نظام است و تا زمانى كه انسانها زنده هستند دنيا ناميده مىشود و چون مردند، آخرت مىناميم؛ و تنها فرق اينست كه انسانهايى كه مردهاند، زنده مىشوند؛ همين نظام است همين زمين و همين آسمان؟
احياناً كرهى بهترى وجود دارد كه به آن بهشت مىگويند و جايى ديگر هم مثلاً در درون زمين هست كه مذاب است و بدها بدانجا مىروند و دوزخ ناميده مىشود.
آيا چنين است يا به گونهى ديگرى ست؟
البتّه توقّع اينكه تصوير كاملى از دنياى ديگر داشته باشيم، بيجاست چون مَثل ما نسبت به آن دنيا؛ مَثل جنين است در رحم مادر، نسبت به اين دنيا. تا نرويم نمىتوانيم حقيقت آن دنيا را دريابيم. ولى قرآن كريم تفضّلاً بياناتى در اين باره دارد كه مىتواند به اندازهى فهم و ظرفيّت عقل ما تصويرى (هر چند مبهم) به ما ارائه دهد. اين ابهام نيز از بخل خدا [العياذ بالله] نيست؛ ما بيشتر ظرفيّت نداريم. گاه مثالها و تشبيههايى ذكر فرموده است در حدّ مفاهيمى كه ما با آن سر و كار داريم تا تصويرى هر چند مبهم نسبت به آخرت پيدا كنيم. اينك نمونههايى از آيات بسيارى كه در اين زمينه آمده است:
حج / ١: «يا أَيُّهَا النّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمْ إِنَّ زَلْزَلَةَ السّاعَةِ شَيْءٌ عَظِيم».
اى مردم در پيشگاه پروردگاران متقىّ باشيد، همانا زلزلهى قيامت چيز سترگى ست.
از جمله حوادثى كه پيش از بر پا شدن قيامت، اتفاق مىافتد زلزلهاىست كه در اين جهان رخ مىدهد كه با زلزلههايى كه مىشناسيم قابل مقايسه نيست. لرزشىست كه همه چيز را در زمين، در هم فرو مىريزد. و در سورهى زلزال نيز ذكر شده است:
زلزال / ١ـ٢: «إِذا زُلْزِلَتِ الأَْرْضُ زِلْزالَها وَأَخْرَجَتِ الأَْرْضُ أَثْقالَها».
هنگامى كه زمين به لرزش افتد و بارهاى گران خويش را بيرون افكند.
پس زمين به صورتى كه اكنون هست باقى نميماند و چنان نيست كه مثلاً فقط موادّ مذاب خود را بيرون افكند تا چنانكه برخى پنداشتهاند، دوزخ ايجاد كند.
واقعه / ٦ـ٤: «إِذا رُجَّتِ الأَْرْضُ رَجًّا وَبُسَّتِ الْجِبالُ بَسًّا فَكانَتْ هَباءً مُنْبَثًّا».
هنگامى كه زمين به لرزشى سخت اوفتد و كوهها فرو پاشند و چون غبار بپرا كنند. «رجّ» نيز نزديك به معناى زلزله است.
نازعات / ٥: «يَوْمَ تَرْجُفُ الرّاجِفَة».