معارف قرآن - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٧٩ - زنبور عسل
و وحى كرد پروردگارت به زنبور عسل كه خانه هايت را در ميان كوهساران انتخاب كن و در ميان درختان و (در كندوهاى) دستساز انسان. سپس (وحى فرمود بدو كه) از (شكوفهى هر) ميوه، بخور و راههاى پروردگارت را هموار بهپيما. از شكمهاشان آشاميدنى با رنگهاى گوناگون درمىآيد (كه) در آن براى مردم شفا (نهاده شده) است. همانا در اين نشانه يى است براى كسانى كه مىانديشند.
در اين آيه به نكتههاى شگرفى از زندگى و فوايد اين موجود اشاره فرموده است كه براستى درخور انديشگى است:
نخست همان راهنمايى الهى براى ساختن خانه در شكاف سنگهاى كوهساران بلند (كه در دامنهى آنها غالباً انواع گلهاى وحشى در فصولى از سال، به فراوانى مىرويد) و نيز در سوراخ تنهى درختان در جنگلها يا در كندوهايى كه انسانها براى آنها مىسازند(كه آنها هم مجبورند كندوها را در محيطهاى كوهستانى روستاها يا در نقاط مرتفع و خوش گياه و پر گل در نزديكى كوهستانهابگذارند.)[بگذريم از اين نكته كه در آيه بيوتاً فرموده است يعنى خانههايى و نه لانه؛ كه با توجّه به نوع خانه سازى اين موجود و مطالعهى دقيق و پيچيدگى و نظم و بخشهاى مختلف آن؛ انتخاب اين كلمه بسيار مناسبتر از لانه است كه اغلب بسيار ابتدايى و ساده بنا مىشود.]
نحل / ٦٩: «ثُمَّ كُلِي مِنْ كُلِّ الثَّمَرات».
شكوفه و گل در هر گياه، آغاز ثمره دادن آنست؛ بنابراين شايد ذكر ثمره بهمين مناسبت باشد [به هر صورت تكيه در اين بخش از آيه براينست كه در غريزهى زنبور عسل نهاده شده است كه روى همهى گلهايى كه براى ايجاد عسل مفيدند؛ بنشيند و اين خود با تحقيق محققّان؛ شگفتيهايى را در برابر دارد كه بايد در كتب مربوط خواند و به حكمت بالغ الهى، كرنشها برد.]
نحل / ٦٩: «فَاسْلُكِي سُبُلَ رَبِّك...».
سپس بدو وحى فرموده است كه راه طولانى گلستانها و مراتع و لاله زارهاى كوهستانى تا كندويت را (كه گاه به چندين فرسنگ مىرسد) با راهنمايى پروردگارت هموار بپيما.
براستى توجّه به اين امر؛ بسيار شگفتى آور است زيرا اين موجود بسيار كوچك؛ چنانكه تحقيقات امروز نشان داده است؛ گاهى تا فرسنگها راه را از كندوى خويش تا محل گلهاى مناسب، مىپيمايد و همان راه را به هنگام، باز مىگردد و از ميان صدها كندوى هم شكل؛ كندوى خود را مىيابد ما گاهى راه خانه خود را گم مىكنيم؛ شاعرى مىگويد:
هر شب از عسس پرسم راه خانه خود را *** گم كنم چو مرغى كور؛ آشيانه خود را