معارف قرآن
(١)
مقدمه
١٥ ص
(٢)
طرح دسته بندى آيات
٢٠ ص
(٣)
طرحها
٢٠ ص
(٤)
بخش اوّل
٢٧ ص
(٥)
خــداشناسى
٢٧ ص
(٦)
دليل عقلى بر وجود خدا در قرآن
٣٣ ص
(٧)
خداشناسى فطرى
٣٦ ص
(٨)
آيه ى ميثاق
٤٧ ص
(٩)
مفهوم توحيد
٥٦ ص
(١٠)
نصاب توحيد
٦٤ ص
(١١)
وساطت در تدبير
٧٠ ص
(١٢)
استدلال عقلى بر توحيد
٧٧ ص
(١٣)
توحيد ذاتى ـ صفاتى ـ افعالى
٨٧ ص
(١٤)
خدا را تا چه اندازه مي توان شناخت؟
٩٧ ص
(١٥)
كليّات افعال الهى
١٠٥ ص
(١٦)
دنباله بحث در كليّات افعال الهى
١١٤ ص
(١٧)
اصل عليّت در قرآن
١٢٤ ص
(١٨)
رابطه اعجاز با قانون عليّت
١٣٣ ص
(١٩)
كدام يكى از اين نظرها صحيح است؟
١٣٥ ص
(٢٠)
وسعت قدرت و مشيت الهى
١٤٠ ص
(٢١)
رابطه ى قدرت و اراده
١٤٧ ص
(٢٢)
« خدا مورد بازخواست قرار نمى گيرد»
١٥٤ ص
(٢٣)
نظر « المنار» و نقد آن
١٥٧ ص
(٢٤)
هدف افعال الهى
١٦١ ص
(٢٥)
نظر قرآن
١٦٧ ص
(٢٦)
* هدف چيست؟
١٧٣ ص
(٢٧)
هدف آفرينش جهان و انسان
١٧٦ ص
(٢٨)
مراتب فعل الهى
١٨٥ ص
(٢٩)
اما دانستن خدا چگونه است؟
١٨٨ ص
(٣٠)
امّا از نظر « قرآن»
١٨٧ ص
(٣١)
حل مسأله
١٩٠ ص
(٣٢)
مفهوم كتاب در كتاب خدا
١٩٢ ص
(٣٣)
* مفهوم كتاب
١٩٥ ص
(٣٤)
موارد استعمال كتاب در قرآن
١٩٦ ص
(٣٥)
اذن الهى
٢٠٠ ص
(٣٦)
كيفيت انتزاع مشيت
٢٠٦ ص
(٣٧)
كيفيت انتزاع مفهوم اراده
٢٠٦ ص
(٣٨)
* تقدير
٢٠٧ ص
(٣٩)
كيفيت انتزاع مفهوم اذن
٢٠٥ ص
(٤٠)
نكاتى پيرامون تقدير
٢١٤ ص
(٤١)
اجــل
٢١٧ ص
(٤٢)
قـضاء
٢١٩ ص
(٤٣)
بخش دوّم
٢٢٧ ص
(٤٤)
كيهان شناسى
٢٢٧ ص
(٤٥)
آيات كيهان شناسى
٢٣٦ ص
(٤٦)
آسمان و زمين
٢٣٨ ص
(٤٧)
الف ـ آسمان
٢٣٨ ص
(٤٨)
ب ـ زمين
٢٤١ ص
(٤٩)
تعداد سماوات
٢٤٢ ص
(٥٠)
تعداد ارض
٢٤٢ ص
(٥١)
زمان خلقت آسمان و زمين
٢٤٣ ص
(٥٢)
كيفيت خلقت آسمانها
٢٤٦ ص
(٥٣)
عرش و كُرسى
٢٥٠ ص
(٥٤)
پديده هاى جهان
٢٥٢ ص
(٥٥)
زمين
٢٥٤ ص
(٥٦)
شب و روز
٢٥٦ ص
(٥٧)
ايلاج
٢٥٧ ص
(٥٨)
تقليب و تكوير
٢٥٨ ص
(٥٩)
اغشاء
٢٥٨ ص
(٦٠)
پديده هاى ارضى
٢٥٨ ص
(٦١)
1 ـ كوهها
٢٥٨ ص
(٦٢)
2 ـ راهها (= سُبُل)
٢٥٩ ص
(٦٣)
3 ـ بادها (= رياح)
٢٥٩ ص
(٦٤)
4 ـ رعد و برق
٢٦١ ص
(٦٥)
پديده هاى زمينى
٢٦٣ ص
(٦٦)
1 ـ كيفيت پيدايش ابرها و بارش باران
٢٦٣ ص
(٦٧)
2 ـ ارتباط پديده ى ابر با نزول باران و ريزش آن از جوّ به زمين = نزول باران
٢٦٤ ص
(٦٨)
3 ـ نهرها و چشمه ها
٢٦٥ ص
(٦٩)
4 ـ درياها
٢٦٦ ص
(٧٠)
5 ـ پيدايش گياهان از ريزش باران
٢٦٦ ص
(٧١)
6 ـ رابطه بين پديده هاى جوّى و ارضى
٢٧١ ص
(٧٢)
7 ـ گياهان ويژه
٢٧٢ ص
(٧٣)
8 ـ جانوران
٢٧٥ ص
(٧٤)
9 ـ پرندگان
٢٧٥ ص
(٧٥)
10 ـ حيوانات روى زمين
٢٧٦ ص
(٧٦)
زنبور عسل
٢٧٨ ص
(٧٧)
فرشتگان
٢٨٣ ص
(٧٨)
كارهاى فرشتگان
٢٨٥ ص
(٧٩)
كارهاى ديگر فرشتگان
٢٨٩ ص
(٨٠)
جنّ و شيطان
٢٩٥ ص
(٨١)
جنّ
٢٩٥ ص
(٨٢)
ارتباط مفهوم جنّ و شيطان
٢٩٧ ص
(٨٣)
كارهاى ديگر شيطان
٣٠١ ص
(٨٤)
علائم كارها و دعوتهاى شيطان
٣٠٣ ص
(٨٥)
شياطينِ جِن
٣٠٥ ص
(٨٦)
تسخير جن به وسيله ى انسان
٣١٠ ص
(٨٧)
ايمان آوردن جنّ به پيامبر
٣١١ ص
(٨٨)
دارودسته ى شيطان
٣١٣ ص
(٨٩)
بخش سـوّم
٣١٥ ص
(٩٠)
انسان شناسى
٣١٥ ص
(٩١)
« وجوه اهميّت انسان شناسى»
٣١٧ ص
(٩٢)
الف ـ شناخت انسان، راهگشاى شناخت خداست
٣١٧ ص
(٩٣)
ب شناخت انسان و ارتباط آن با مسائل اصولى و اعتقادى ما
٣١٨ ص
(٩٤)
ج انسان شناسى و ارتباط آن با مسائل اخلاقى
٣١٩ ص
(٩٥)
د شناخت انسان و ارتباط آن با احكام اجتماعى
٣١٩ ص
(٩٦)
كلمه ى « انسان» و مرادفات آن، در قرآن
٣٢٠ ص
(٩٧)
آفرينش انسان در قرآن
٣٢٢ ص
(٩٨)
انسان از چه آفريده شده است؟
٣٢٤ ص
(٩٩)
بررسى آيات مربوط به آفرينش انسان
٣٢٥ ص
(١٠٠)
آب
٣٢٩ ص
(١٠١)
نطفه
٣٣٠ ص
(١٠٢)
آفرينش آدم
٣٣٥ ص
(١٠٣)
روح انسان
٣٤٣ ص
(١٠٤)
موارد استعمال كلمه ى روح در قرآن
٣٤٤ ص
(١٠٥)
انتساب روح به خدا يعنى چه؟
٣٥٠ ص
(١٠٦)
خلافت الهى
٣٥٢ ص
(١٠٧)
مفهوم خلافت
٣٥٤ ص
(١٠٨)
منظور از خليفه در آيه ى شريفء چيست؟
٣٥٥ ص
(١٠٩)
ملاك خلافت
٣٥٨ ص
(١١٠)
كرامت انسان
٣٦٠ ص
(١١١)
اختيار انسان
٣٦٧ ص
(١١٢)
مفهوم اختيار
٣٦٨ ص
(١١٣)
در مورد حيوانات چطور؟
٣٧٢ ص
(١١٤)
شبهه هاى جبرى ها و پاسخ به آنها
٣٧٣ ص
(١١٥)
جبر فلسفى
٣٨٠ ص
(١١٦)
شيهات جبر تاريخى
٣٨٣ ص
(١١٧)
جبر احتماعى
٣٨٥ ص
(١١٨)
شناخت
٣٨٦ ص
(١١٩)
1 ـ شناخت
٣٨٧ ص
(١٢٠)
قدرت انسان
٤٠٥ ص
(١٢١)
و امّا در مورد بخش دوّم يعنى علم غير متعارف
٤٠٩ ص
(١٢٢)
قسم سوّم قدرت اجتماعى انسان
٤١٠ ص
(١٢٣)
نوع چهارم ترانس فيزيكى (= ماوراء طبيعى)
٤١١ ص
(١٢٤)
دسته ى دوّم
٤٠٨ ص
(١٢٥)
گرايش هاى انسان
٤١٢ ص
(١٢٦)
1 ـ غرائز
٤١٣ ص
(١٢٧)
2 ـ عواطف
٤١٣ ص
(١٢٨)
3 ـ انفعالات
٤١٣ ص
(١٢٩)
4 ـ احساسات
٤١٤ ص
(١٣٠)
تركيب اميال
٤١٤ ص
(١٣١)
تعارض اميال
٤١٤ ص
(١٣٢)
خواستهاى پَست
٤١٦ ص
(١٣٣)
شخصيت طلبى
٤١٧ ص
(١٣٤)
معيار انتخاب
٤٢٠ ص
(١٣٥)
شناخت هاى لازم در تعيين راه زندگى
٤٢٥ ص
(١٣٦)
معاد
٤٣٢ ص
(١٣٧)
وجود و بقاء روح
٤٣٥ ص
(١٣٨)
انسانيت انسان، به روح اوست؟
٤٣٦ ص
(١٣٩)
روح در قرآن
٤٣٩ ص
(١٤٠)
تجرّد روح
٤٤٤ ص
(١٤١)
شيوه هاى قرآن در بررسى مسأله ى معاد
٤٤٦ ص
(١٤٢)
1 ـ خلع سلاح
٤٤٧ ص
(١٤٣)
2 ـ دفع شبهات
٤٤٩ ص
(١٤٤)
دفع شبهه اى ديگر
٤٥٥ ص
(١٤٥)
3 ـ ارائه نمونه
٤٥٥ ص
(١٤٦)
توضيحات
٤٦١ ص
(١٤٧)
اثبات معاد
٤٧٤ ص
(١٤٨)
تقرير استدلال
٤٧٧ ص
(١٤٩)
تقرير استدلال دوم
٤٧٩ ص
(١٥٠)
دگرگونى نظام جهان در قيامت
٤٨١ ص
(١٥١)
رابطه دنيا و آخرت
٤٨٧ ص
 
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص

معارف قرآن - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٧٩ - زنبور عسل

و وحى كرد پروردگارت به زنبور عسل كه خانه هايت را در ميان كوهساران انتخاب كن و در ميان درختان و (در كندوهاى) دستساز انسان. سپس (وحى فرمود بدو كه) از (شكوفه‌ى هر) ميوه، بخور و راههاى پروردگارت را هموار به‌پيما. از شكم‌هاشان آشاميدنى با رنگهاى گوناگون درمى‌آيد (كه) در آن براى مردم شفا (نهاده شده) است. همانا در اين نشانه يى است براى كسانى كه مى‌انديشند.

در اين آيه به نكته‌هاى شگرفى از زندگى و فوايد اين موجود اشاره فرموده است كه براستى درخور انديشگى است:

نخست همان راهنمايى الهى براى ساختن خانه در شكاف سنگهاى كوهساران بلند (كه در دامنه‌ى آنها غالباً انواع گلهاى وحشى در فصولى از سال، به فراوانى مى‌رويد) و نيز در سوراخ تنه‌ى درختان در جنگل‌ها يا در كندوهايى كه انسانها براى آنها مى‌سازند(كه آنها هم مجبورند كندوها را در محيط‌هاى كوهستانى روستاها يا در نقاط مرتفع و خوش گياه و پر گل در نزديكى كوهستانهابگذارند.)[بگذريم از اين نكته كه در آيه بيوتاً فرموده است يعنى خانه‌هايى و نه لانه؛ كه با توجّه به نوع خانه سازى اين موجود و مطالعه‌ى دقيق و پيچيدگى و نظم و بخش‌هاى مختلف آن؛ انتخاب اين كلمه بسيار مناسب‌تر از لانه است كه اغلب بسيار ابتدايى و ساده بنا مى‌شود.]

نحل / ٦٩: «ثُمَّ كُلِي مِنْ كُلِّ الثَّمَرات».

شكوفه و گل در هر گياه، آغاز ثمره دادن آنست؛ بنابراين شايد ذكر ثمره بهمين مناسبت باشد [به هر صورت تكيه در اين بخش از آيه براينست كه در غريزه‌ى زنبور عسل نهاده شده است كه روى همه‌ى گلهايى كه براى ايجاد عسل مفيدند؛ بنشيند و اين خود با تحقيق محققّان؛ شگفتيهايى را در برابر دارد كه بايد در كتب مربوط خواند و به حكمت بالغ الهى، كرنش‌ها برد.]

نحل / ٦٩: «فَاسْلُكِي سُبُلَ رَبِّك...».

سپس بدو وحى فرموده است كه راه طولانى گلستان‌ها و مراتع و لاله زارهاى كوهستانى تا كندويت را (كه گاه به چندين فرسنگ مى‌رسد) با راهنمايى پروردگارت هموار بپيما.

براستى توجّه به اين امر؛ بسيار شگفتى آور است زيرا اين موجود بسيار كوچك؛ چنانكه تحقيقات امروز نشان داده است؛ گاهى تا فرسنگها راه را از كندوى خويش تا محل گلهاى مناسب، مى‌پيمايد و همان راه را به هنگام، باز مى‌گردد و از ميان صدها كندوى هم شكل؛ كندوى خود را مى‌يابد ما گاهى راه خانه خود را گم مى‌كنيم؛ شاعرى مى‌گويد:

هر شب از عسس پرسم راه خانه خود را *** گم كنم چو مرغى كور؛ آشيانه خود را