معارف قرآن - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٥٣ - آيه ى ميثاق
سقف واسطه است؛ همان يك سيم را مىبيند و اگر دو تا سيم هست دو تا را مىبيند اگر سه تا هست سه تا را مىبيند.
رابطهى بين خدا و ما، رابطهى تكوينى و حقيقىاست يعنى وجود ما وابسته به اوست آنچنانكه باز به عنوان مثال و تقريب به ذهن، افعال نفسانى ما و حالات نفسانى ما وابسته به ماست شما يك صورتى را كه در ذهن خودتان ايجاد مىكنيد آيا امكان دارد كه اين صورت عيناً در ذهن ديگرى باشد؟ الآن در ذهن خودتان يك درخت سيب را تصور كنيد، اين درخت سيبى كه در ذهن شماست بدون ذهن شما تصور نمىشود: زيرا اصولا حقيقت آن وابسته به ذهن است. در مورد همهى جهان نسبت به الله تبارك و تعالى، چنين رابطهاى بلكه فوق چنين رابطهاى، وجود دارد و اين را براى تقريب به ذهن مىآوريم والاّ ما نمىتوانيم حقيقت رابطهى بين انسان و خدا و عالم با خدا را درك كنيم. پس اگر يك رابطهى تكوينى بين خدا و انسان و عالم با خدا موجود باشد، در شهود همان رابطه ديده مىشود، اگر بين انسان و دو خدا (العياذ بالله) رابطهاى وجود مىداشت يعنى ما دو تا آفريننده مىداشتيم؛ وقتى شهود مىكرديم بايد رابطهى وجودى خودمان را با چند خدا ببينيم؟ مىگوييم در اين رابطهى مورد بحث ما چون جز يك رب ديده نشده است همين دليل بر اين است كه جز او رب ديگرى نيست پس اين مشاهده همينطور كه وجود خدا را اثبات مىكند، ربوبيت خدا را هم اثبات مىكند يعنى در اين شهود آدمى ديده است و مىبيند اگر توجه كامل پيدا كند كه نسبتش به خدا مثل نسبت يك صورت ذهنى است به ذهنى كه او را تصور مىكند، اصلا وابسته به توجه اوست؛ اگر ذهن شما متوجه آن درخت سيب باشد؛ صورت ذهنى آن درخت وجود خواهد داشت، و اگر منصرف شود اصلا آن صورت ذهنى نيست و نابود مىشود.
اگر نازى كند از هم فرو ريزند قالبها.
انسان بايد اين حالت را ببيند كه وجودش نسبت به خدا يك ربط و ارتباط است؛ هستيش در يَدِ قدرت الهى است. بخواهد هست، نخواهد نيست؛ اگر آدمى اين حالت را مشاهده كند، حقيقت ربوبيت الهى را مشاهده كرده است.
«اِنَّما اَمْرُهُ اِذَا اَرادَ شَيْئاً اَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ».
بگويد باش هست و بگويد نباش (يا نگويد بعد از اين باش) نيست.
هستى جهان نسبت به الله تبارك و تعالى اين حالت را دارد وقتى ما اين حالت را يافتيم (يعنى همان حالت را كه در عالمى كه قرآن مىگويد يكروز يافته بودهايم و حالا موقفش را فراموش