معارف قرآن - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٤٢ - وسعت قدرت و مشيت الهى

اين آيه را انتخاب كرديم چون مفهوم آن نسبةً عام‌تر است وگرنه در مورد رزق، هدايت، گمراهى و... آيات زيادى هست:

نور/ ٤٦: «...يَهْدى مَنْ يَشاءُ».

بقره / ٢٨٤: «... وَ يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ».

رَعد / ٢٦: «اَللهُ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشاءُ وَ يَقْدِرُ».

آل عمران / ٢٦: «تُؤتِى الْمُلْكُ مَنْ تَشاءُ».

انعام / ٣٩: «مَنْ يَشَأِ اللهُ يُضْلِلْهُ وَ مَنْ يَشَأ يَجْعَلْهُ عَلى صِراط مُسْتَقيم».

در تفاصيل افعال موارد زيادى در قرآن ذكر شده كه همه تعليق به مشيت الهى شده است.

* در مورد تدبير جهان و انسان:

آياتى داريم كه تدبير بر طبق مشيت الهى انجام مى‌شود:

نساء / ١٣٣: «اِنْ يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ اَيُّهَا النّاسُ وَ يَأتِ بِآخَرينَ».

اينكه شما در زمانى زندگى مى‌كنيد و از نعم الهى استفاده مى‌كنيد تابع مشيت الهى است و اگر بخواهد شما را نابود مى‌كند و عده‌ى ديگرى را به جاى شما مى‌آورد. پس تحقق اجتماعات بشرى نتيجه‌ى مشيت الهى است.

* در مورد هدايت و ضلالت هم آياتى وجود دارد بدين مضمون كه اگر بخواهد همه‌ى مردم را هدايت مى‌كند:

انعام / ٣٥: «... وَ لَوْ شاءَ اللهِ لَجَمَعَهُمْ عَلَى الْهُدى...».

اگر خدا مى‌خواست همه‌ى شما را جمع مى‌كرد بر هدايت ولى اراده‌ى خدا بر اين تعلق نگرفت، چون خدا مى‌خواست انسانها مختار باشند.

* در مورد احكام تشريعى:

مائده / ١: «...اِنَّ اللهَ يَحْكُمُ ما يُريدُ».

خدا هر قانونى بخواهد وضع مى‌كند، پس احكام تشريعى تابع خواست خداست.

اينها نمونه‌هايى از آيات مختلف بود در زمينه‌ى وسعت قدرت و مشيت و اراده‌ى الهى، كه اراده‌ى الهى در تمام جهان و در تمام امور حتى امور تشريعى نافذ است و هيچ چيز بدون اراده‌ى او تحقق نمى‌يابد.

* سؤال: در مقابل اين آيات، اين سؤال مطرح مى‌شود كه آيا اين وسعت قدرت شامل امور محال هم مى‌شود؟