ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٣٦ - بحثى در بارهء بدا

كه روزهايى را سپرى فرموده است كه آن راز مخفى براى خود او گشوده شود ، نه براى مردم جامعه . يك احتمال ديگر در تفسير و توجيه جملهء آن حضرت بر مبناى همان است كه ابن ميثم بحرانى و ابن ابى الحديد متذكر شده‌اند كه منظور آن حضرت موقع قتل او و بقيهء خصوصيات آن بوده است ، نهايت امر ، ضرورى بود كه اين مسئله را در نظر بگيرند كه آگاهى و علم امير المؤمنين عليه السلام به شهادتش و حتى آگاهى آن بزرگوار به خصوصيات شهادتش ، هيچ منافاتى با اعتقاد آن حضرت به استمرار اختيار مطلق خداوندى در محو و اثبات كه در معتقدات شيعه با نظر به آيهء مباركهء ( يَمْحُوا الله ما يَشاءُ وَيُثْبِتُ وَعِنْدَه أُمُّ الْكِتابِ ) [١] ( خداوند آنچه را بخواهد محو مى كند و آنچه را بخواهد اثبات مى كند و امّ الكتاب در نزد او است . ) ثابت شده و با نام « بدا » ، مصطلح شده است ، ندارد .
بحثى در بارهء بدا معناى « بدا » آن نيست كه بعضى از عاميان گمان كرده‌اند كه : آشكار شدن چيزى كه براى خدا مخفى بوده است بلكه معناى « بدا » عين معناى آيه مباركه است كه در بالا آورديم .
مى توان گفت : هيچ اصل و قانونى براى اثبات سلطهء مطلقه و اختيار مطلق خداوندى مانند « بدا » نيست كه اثبات مى كند كه خداوند متعال - ( يَسْئَلُه مَنْ فِي السَّماواتِ وَ ) [٢] ( خداوند در هر زمانى كارى انجام مى دهد ) - < شعر > كل يوم هو في شأن بخوان مِر و را بيكار و بىفعلى مدان كمترين كارش بهر روز آن بود كاو سه لشكر را روانه مى كند لشكرى ز اصلاب سوى امهات بهر آن تا در رحم رويد نبات لشكرى ز ارحام سوى خاكدان تا ز نرّ و ماده پر گردد جهان < / شعر >

[١] الرعد آيه ٣٩ .
[٢] الرحمن آيه ٢٩ .