ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٣٣٣ - عده اى كه به انگيزگى مال و مقام دور پيامبر صلى الله عليه و آله را گرفته بودند ، با رحلت آن بزرگوار بهمان وضع اولى خود برگشتند و راه جاهليت را پيش گرفتند

آوردند پس مى گويم : سقوط باد سقوط باد هر كسى كه بعد از من [ در دين ] تغيير ايجاد كرد . بخارى در همين مأخذ از احمد بن شبيت بن سعيد الحبطى از ابو يونس از ابن شهاب از سعيد بن المسيب از ابو هريره نقل كرده است كه رسول خدا صلى اللَّه عليه [ و آله ] و سلم مى فرمود : گروهى از اصحاب من روز قيامت بر من وارد ميشوند و از حوض كنار زده مى شوند . پس من مى گويم : اى خداى من ، اينان اصحاب من هستند . خداوند مى فرمايد : تو نمى دانى آنچه ( خلاف دين ) را كه اينان بعد از تو بوجود آوردند . آنان به عقب برگشتند ( ارتدوا على اعقابهم القهقرى ) آنان مرتد شدند .
چند حديث ديگر در همين مضمون نقل شده است . [١] نسخه اى كه ما اين احاديث را از آن ، نقل كرديم ، همان است كه به دستور عبد الحميد خان ثانى جمعآورى و تصحيح شده است . در تصحيح اين نسخه از صحيح بخارى از همهء نسخه‌هاى قديمى كه در دسترس بوده ، استفاده شده و شانزده نفر از بزرگترين علماء در تصحيح آن شركت داشته‌اند : ١ - استاد شيخ سليم البشرى ٢ - سيّد على ببلاوى ٣ - شيخ احمد الرفاعى شيخ إسماعيل الحامدى ٥ - شيخ احمد الجيزاوى ٦ - استاد شيخ حسن داود العدوى ٧ - استاد شيخ سليمان العبد ٨ - استاد شيخ يوسف النابلسى ٩ - استاد شيخ بكرى عاشور الصدفى ١٠ - استاد شيخ عمر الرافعى ١١ - استاد شيخ محمد حسين الأبريرى ١٢ - استاد شيخ محمد ابو الفضل الوراقى ١٣ - استاد شيخ هارون عبد الرزاق ١٤ - استاد شيخ حسن الطويل ١٥ - استاد شيخ حمزة فتح الله ١٦ - سيد محمد غانم جاى مهر حسونة النواوى الحنفى شيخ جامع الأزهر بدانجهت كه بقيه جملات اين خطبه مباركه آسان بود و نيازى به تفسير نداشت ، لذا

[١] صحيح بخارى ابو عبد اللَّه محمد بن إسماعيل بن ابراهيم بن المغيرة بن بردزيه البخارى الجعفى - مطبعة مصطفى البابى الحلبى و اولاده بمصر ( غرة رجب الفرد ١٣٤٥ ه - ) ج ٨ از ص ١٤٨ تا ص ١٥٢ باب فى الحوض و قول الله تعالى انا اعطيناك الكوثر .