ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٣٢٦ - در آن هنگام جمعى از مردم با ايمان چشمانشان با قرآن نورانى ، و گوشهايشان آشنا با تفسير ، و جام حكمت را شامگاهان و صبحگاهان سركشند

كلام خطبه را آورده و موجب ابهام و اشكال سخت در جملات آن حضرت شده است . ) اختلاف و اضطراب بزرگ دارند . آنان در تعيين مراجع ضماير متحير شده‌اند و در اصلاح نظم كلام به تأويلات خنك كه فهم آن را نمى پذيرد مرتكب شده‌اند . » [١] با توجه به ارتباط دو قسمت از خطبه به يكديگر ، اضطراب متن به همهء دو قسمت سرايت مى كند . بهر حال ، در اين مورد مناسب است كه هر مجموعه اى از جملات مربوطه به طور مستقل تفسير شود . در آن هنگام ، انسانها در مسير تكامل قرار مى گيرند عمل به قرآن ، چشمان آنان را نورانى مى كند ، زيرا درون آنان با پذيرش راستين كتاب إلهى و عمل به آن ، چنان نورانى مى شود كه حتى چشمان آنان را نيز روشن مى سازد ، در نتيجه حقائق را آن چنانكه هستند ، با آن نور إلهى مى بينند ، هيچگونه شك و ابهام و تاريكى در ديدگاه آنان باقى نمى ماند . اينست معناى حديث منسوب به رسول خدا صلَّى عليه و آله كه فرمود : اتقوا فراسة المؤمن فانه ينظر بنور الله ( بر حذر باشيد از فهم بسيار دقيق مؤمن ، زيرا او با نور خداوندى مى نگرد ) - اينان واقعاً فروغ عظمت ربوبى را درك مى كنند - < شعر > در لا احبّ الأفلين پاكى ز صورتها يقين در ديده‌هاى غيب بين هر دم ز تو تمثالها < / شعر > مولوى < شعر > هر دم از روى تو نقشى زندم راه خيال با كه گويم كه در اين پرده‌ها چه‌ها مى بينم < / شعر > حافظ گوشهاى آن انسانهاى با ايمان با تفسير كلام ربانى آشنا است < شعر > گوش دل مؤمن است سامع صوت خداى گر چه بظاهر همى ملك پر از هايهو است < / شعر > فؤاد كرمانى در آن هنگام كه جان آدمى با كلمات علياى خداوندى آشنا مى شود ، گوش جسمانى را در اختيار خود گرفته ، هيچ صدايى جز صداى ربانى و آنچه را كه وابسته بآن است ، به

[١] . منهاج البراعة محقق هاشمى خويى ج ٩ ص ١٤٠ .