ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٤٩ - آن قسمت از احكام اسلامى كه بر مبناى نيازهاى ثابت وضع شده است ، احكام اوليه ناميده مى شود
مباركه احكام اوليهء الزامى ثابت با كمال صراحت بيان شده است . ( وَلَقَدْ كَرَّمْنا بَنِي آدَمَ وَحَمَلْناهُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَرَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ وَفَضَّلْناهُمْ عَلى كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضِيلًا ) [ الأسراء ] ( ما قطعاً فرزندان آدم را تكريم نموديم و آنان را در خشكى و دريا بحركت در آورديم و از مواد پاكيزه معيشت آنان را روزى داديم و آنان را به بسيارى از آنچه كه آفريديم برترى داديم . ) اگر چه اين آيهء مباركه بطور مستقيم موضوع تكريم انسانها و مسلط ساختن آنان به خشكىها و درياها و برخوردار نمودن آنان از مواد پاكيزه معيشت و برترى دادن آنان به بسيارى از مخلوقات را مطرح فرموده است . ولى بطور حتم ، ولى غير مستقيم احكام اوليهء آن موضوعات را بيان فرموده است ، يعنى ١ - چون انسان داراى كرامت و حيثيت ذاتى است ، پس اين كرامت و حيثيت بايد ميان انسانها مراعات شود ، مگر در بارهء كسى كه بسبب انحراف از قوانين كرامت ذاتى را از خود سلب نموده باشد . ٢ - و چون نياز مادى آنان براى ابقاى حيات طبيعى خود به مواد پاكيزه معيشت قطعى است ، لذا بايد در خشكى و دريا براى تحصيل آنها به تكاپو بپردازند . ٣ - و چون انسانها را در بعد معنوى مانند روح ، روان ، شخصيت ، تعقل و انديشه ، وجدان و غير ذلك از نيروها و حقائق ممتاز به مقدار فراوانى از مخلوقات برترى داديم ، بايد در حفظ و تقويت و بهره بردارى عقلانى از اين امتيازات كوشش نمايند . در اين آيهء شريفه دو حكم اولى و ثابت در بارهء بعد معنوى و يك حكم اولى و ثابت در بارهء بعد مادى انسان مقرر شده است . در احاديث معتبره نيز دو بعدى بودن انسان ( مادى و معنوى ) بسيار فراوان و با كمال صراحت مطرح شده است و احكام اوليه و ثابت براى هر دو بعد مقرر گشته است . از آن جمله :
١ - امير المؤمنين عليه السلام در خطبهء اول از نهج البلاغه فرموده است : « فبعث فيهم رسله ، و واتر إليهم أنبيائه ليستأدوهم ميثاق فطرته و يذكَّروهم منسىّ نعمته و يحتجّوا عليهم بالتّبليغ ، و يثيروا لهم دفائن العقول ، و يروهم آيات المقدرة ، من سقف فوقهم مرفوع و مهاد