روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ١٣٨ - روزشمار جنگ دوشنبه ٤ فروردین ١٣٥٩٧ جمادی الاولی ١٤٠٠٢٤ مارس ١٩٨٠
٤١
امروز ماجرای خروج شاه از پاناما، در رسانه های جهانی بازتاب گسترده ای داشت. نمونه های متفاوت زیر، بخش هایی از این موضوع را نشان می دهد.
رادیو لندن در بخش عربی خود خبر داد که مسئلة سفر شاه مخلوع ایران از پاناما به مصر، تیتر اول روزنامه های چاپ لندن را به خود اختصاص داده است و بازار فروش مطبوعات امروز بریتانیا را گرم و داغ کرده است. روزنامه های انگلیسی همگی سفر شاه سابق را یک نوع سازش کاری دولت امریکا با مصر و پاناما دانسته اند؛ زیرا اگر شاه سابق چند ساعت دیگر در پاناما باقی می ماند، اقدامات قانونی ایران بر ضد وی برابر اصول بین المللی و قانون دولت پاناما، نتیجه بخش می شد و برگرداندن وی به ایران حتمی بود. روزنامة دیلی تلگراف در این باره نوشت: اکنون دانشجویان تندرو که گروگان ها را در اختیار دارند و نیز دولت ایران و طبیعتاً همه جهانیان، حق دارند بگویند که امریکا قبلاً با دولت پاناما برنامة این توطئه را تنظیم کرده است. روزنامة تایمز نیز نوشت: اگر شاه سابق به قاهره نمی رفت، امروز گروگان های امریکایی به دولت و شورای انقلاب تسلیم می شدند و شاه نیز به ایران بازگردانده می شد؛ ولی این که چرا دولت امریکا دست به این کار زده است، خود مسئله ای است که باید مرور زمان آن را روشن کند.[١]
روزنامة لوس آنجلس تایمز نوشت: «رهبران ایران پیشنهاد کرده بودند در مقابل تعهّد دولت پاناما به جلوگیری از خروج شاه مخلوع از این کشور، ترتیب انتقال ٥٠ گروگان امریکایی در تهران را بدهند. در این باره صادق قطب زاده وزیر خارجة ایران گفته است: "آنها (دولت پاناما) از ما خواستند که ظرف ٢٤ ساعت، به نوعی، در مورد گروگان ها اقدام کنیم. من قول دادم که گروگان ها منتقل و تحت معاینات پزشکی قرار خواهند گرفت؛ آن وقت آنها شاه را از پاناما انتقال دادند." پرزیدنت ابوالحسن بنی صدر این مذاکرات را تأیید کرد.» روزنامة لوس آنجلس تایمز در ادامه، به منبع دیگری اشاره کرد که گفته است مقامات ایرانی فقط موافقت کردند که سعی کنند ترتیب نقل مکان گروگان های امریکایی را بدهند و قول ندادند که چنین اقدامی صورت خواهد گرفت.
در ادامة گزارش لوس آنجلس تایمز، از قول منبع مزبور آمده است: «این مذاکرات که در آن، مقامات امریکایی شرکت داشته اند، ظرف سه روز گذشته صورت گرفته است. دولت ایران می خواست که شاه مخلوع تا دوشنبه (٤/١/١٣٥٩) در پاناما نگاه داشته شود تا ایران بتواند دعوای استرداد وی را به جرم جنایی مطرح کند؛ اما طبق گزارش ها و پس از تأخیرهای متعدّد ایران، صبر پاناما و امریکا تمام شد. عمر توریخوس، رهبر پاناما، به ایران ٢٤ ساعت مهلت داد که اقدام کند؛ یا موافقت کند که گروگان ها منتقل شوند، یا به شاه اجازة خروج از پاناما داده خواهد شد. به گزارش این روزنامه، طبق گفتة این منبع،
[١] مأخذ ١، ص ٧، بخش عربی رادیو لندن، ٤/١/١٣٥٩.