روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ١٣٧ - روزشمار جنگ دوشنبه ٤ فروردین ١٣٥٩٧ جمادی الاولی ١٤٠٠٢٤ مارس ١٩٨٠

را با کمک دیوید راکفلر فراهم کرده است. همین منابع "آریستیدریو" رئیس جمهوری پاناما را مسئول این عزیمت می دانند. منابع مزبور اضافه می کنند که بر اساس اظهارات ژنرال توریخوس، کیسینجر و انور سادات با کمک هم، برنامة تبعیدگاه تازة شاه مخلوع را تنظیم کرده اند.

به گفتة این منابع مسئلة باقی مانده، مسئلة گروگان ها است؛ زیرا ابهام بسیار بزرگی برای تحویل آنها در دوشنبه شب (امشب) وجود دارد. از سوی دیگر، این عملکرد یک عمل جنایتکارانه است و پاناما احتیاجی نداشته است که اجازه دهد شاه مخلوع، این چنین سریع خاک آن کشور را ترک کند. آنها احساس کرده اند که نمی توانند شاه مخلوع را در برابر درخواست دولت ایران با کمک پرونده های کامل وی نگاهدارند. آنها در برابر ٥٣ گروگان امریکایی اشتباه کرده اند. آنها دیوانه شده اند.

این منابع در پایان می افزایند که ما تصور می کنیم این ضربه ای است از جانب کیسینجر به جیمی کارتر.»[١]

٤٠

عزیمت محمدرضا پهلوی از پاناما، بحران موجود در روابط ایران و امریکا را تشدید کرد. مقامات امریکایی که معاملة شاه با گروگان ها را آشکارا رد کرده اند و حفظ شاه را در هر وضعی ترجیح داده اند، می کوشند تا حدّ ممکن از وخامت اوضاع بکاهند و فرصتی برای سازمان دهی اقدامات بعدی به دست آورند. در این چارچوب خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داد: «یک مقام امریکایی که نمی خواست نامش فاش شود، هرگونه نقش ایالات متحده را در تصمیم گیری شاه مخلوع برای ترک پاناما و رفتن به مصر، تکذیب کرد. این مقام امریکایی گفت ظاهراً شاه مخلوع از تأخیرها و خبرهایی که دربارة دعوا میان پزشکان امریکایی و یک تیم پزشکی پانامایی می شنید، خسته شده بود. در این میان، بحث بر سر این بود که چه کسی عمل جراحی را روی طحال وی انجام دهد. هامیلتون جردن فرستادة ویژة کاخ سفید، نتیجة تحقیقات خود را که حاکی از امکان عمل جراحی موفقیت آمیز وی در پاناما بود، تسلیم شاه مخلوع کرد؛ اما وی از پذیرفتن آن خودداری کرد و گفت که تصمیم گرفته است به مصر برود. مقام مذکور گفت: ما روز جمعه از او خواستیم که راجع به این موضوع فکر کند؛ اما روز شنبه، شاه مخلوع گفت که می خواهد برود.»[٢]

در کنار این گونه "انکار"های رسمی و غیررسمی، مقامات امریکایی جنبه های "تهدید" را نیز فراموش نمی کنند. امروز ایالات متحده بار دیگر به ایران درمورد "اخباری که راجع به محاکمة بعضی از گروگان ها شنیده می شود" هشدار داد. جودی پاول سخنگوی رئیس جمهوری امریکا گفت در صورت محاکمة هر یک از این گروگان ها، ایران و دولت ایران مسئولیت کامل خواهند داشت.[٣]

[١] خبرگزاری پارس، نشریه "گزارش های ویژه"، شماره ٥، ٦/١/١٣٥٩، ص ٢، تهران - خبرگزاری فرانسه، ٤/١/١٣٥٩.

[٢] مأخذ ١، ص ٢، پاناما - آسوشیتدپرس، ٤/١/١٣٥٩.

[٣] مأخذ ٥، ص ٧، بخش فارسی رادیو لندن، ٥/١/١٣٥٩.