وسعت این راهپیمایی سراسری از محدوده طرفداران نظام اسلامی فراتر رفت و تعدادی از جریان های مخالف نظام از جمله گروه های کمونیستی و گروه های قومی کردی را نیز در برگرفت. در این موقعیت اعلام موضع دربارة قطع رابطه با امریکا، موضوعی است که برای گروه های سیاسی اجتناب ناپذیر است و از ضروریات تداوم حداقل مشروعیت سیاسی آنان تلقی می شود. گفتنی است که برخلاف مخالفان داخلی، مخالفان نظام در خارج کشور که عمدتاً به رژیم گذشته تعلقاتی دارند، موضع حمایت از امریکا را اتخاذ کرده اند.

در نهایت با انتخاب سوئیس و الجزایر به ترتیب به عنوان حافظ منافع امریکا و ایران در پایتخت کشور مقابل، ایران و امریکا در دورة جدیدی از مناسبات دیپلماتیک قرار گرفتند. دوره ای که به لحاظ تنوع و تعدد عوامل و متغیّرهای تعیین کننده در این مناسبات، از نظر عموم ناظران، آینده مشخصی برای آن قابل ترسیم نیست، پرابهام و آبستن حوادث و وقایع تاریخی عدیده ای است.

ب) تحریم اقتصادی - پایداری ایران و تزلزل متحدان امریکا

تکاپوی امریکا برای وارد کردن ضربات کاری اقتصادی به ایران و تصمیم قاطع ایران بر ایستادگی در مقابل این فشارها از همان آغاز دوره زمانی کتاب تا آخر آن به طور جدی مطرح بوده است. امریکا در این راه از متحدان غربی خود، به ویژه کشورهای عضو بازار مشترک اروپا و ژاپن توقع کمک مؤثر داشت. ایران در واکنشی سرسختانه هر گونه ضربه اقتصادی از طرف کشورهای دوست امریکا را به ضربه متقابل - عمدتاً تحریم نفتی - تهدید می کرد. در همین حال دولتمردان ایران از وجود و پیگیری طرح هایی برای وضع اضطراری کشور به مردم گزارش می دادند و بر مقاومت و توانایی ایستادگی اقتصادی ایران تکیه می کردند. کشورهای اروپایی در حالی که برای پیوستن به تحریم مورد نظر امریکا، آشکارا کراهت نشان می دادند امّا از امریکا اعلام حمایت می کردند و نیز می کوشیدند با نوعی میانجی گری، ایران را به آزاد کردن گروگان ها یا لااقل برداشتن قدم هایی در این راه ترغیب و تهدید کنند.

تردیدها و تزلزل های اروپای غربی در برخورد قطعی با مسئله تحریم ایران، امریکا را واداشت که زمانی مشخص را برای پیوستن آنان به تحریم، تعیین کند. امریکا همچنین به کشورهای عضو بازار مشترک اروپا فشار وارد می کرد که در اجلاس وزیران خارجه خود (٢١ آوریل ١٩٨٠ - ١/٢/١٣٥٩) تصمیم مشترکی اتخاذ کنند، امّا برخی از جمله ژاپن و فرانسه تصمیم گیری را به اجلاس آتی سران محول می کردند. برای تشویق به تحریم، حتی برخی نخبگان امریکا از جمله سناتور ادوارد کندی پیشنهاد می کردند که برای رفع نگرانی های موجود، امریکا مشکلات احتمالی ناشی از کمبود نفت ایران را جبران کند. در